Kuch baataaum?

Nakarm Psa

2011-12-08T23:54:00.000-08:00

Dzis z troche innej beczki....

Klikajcie w link ponizej i nakarmcie psy ze schroniska. Akcja tablica.pl

tofik ze schroniska w Gdyni, to pies na ktorego kilkam, zeby dostal jedzenie od sponsora.

Mozecie tez wybrac innych czworonogow:

Ogłoszenia

Ładowanie...

Zwierzęta na Tablica.pl

Kilka schwytanych chwil....

2011-07-27T11:03:00.000-07:00

Kilka zdjec zrobionych w ciagu ostatnich kilku dni:

Zamach urzedniczy na Indian Coffee House w Delhi

2011-07-15T01:04:00.000-07:00

Przedwczoraj byly znow zamachy bombowe w Bombaju. W trzech zamachach bombowych zginelo kilkanascie osob, a ponad sto zostalo rannych. Nie bede wdawac sie w szczcegoly. Jak juz pewnie mowilam kilka razy - Terroryzm to akt tchorzostwa... Akt tchorzostwa gdzie sprawca smierci wielu niewinnych przypadkowych osob chowa sie gdzies daleko od miejsca swojej zbrodni. Terrorysta nie ma ani religii, ani ojczyzny. Nie ma nic...
Dzien po zamachach w bombaju otworzylam, a raczej kliknelam w gazete Hindustan Times i przeczytalam, ze moj ukochany Indian Coffee House w Delhi przy Baba Kharak Singh Maarg ma zostac zamkniety z koncem tego miesiaca....... NIE!!!!!! SZCZERZE PROTESTUJE!!!!!!!!!
Indian Coffee House nie moze zniknac z mapy Delhi! Jest to miejsce zbyt nostalgiczne, zbyt historyczne, zbyt proste, zbyt oryginalne aby moglo zniknac po to tylko, zeby w jego miejscu mozna bylo otworzyc kolejnego McDonaldsa, KFC, czy inny koncernowy przybytek.
Indian Coffee House to miejsce wspomnien tysiecy osob... To miejsce gdzie kawe pijal Jawaharlal Nehru, Indira Gandhi... To tu rozgrywa sie akcja sztuki Coffee House Me Intezar opowiadajacej o przemianach politycznych mlodych Indii. To tu przesiadywali bohaterowie Andhere Bandh Kamre - powiesci autorstwa Mohana Rakesha, pisarza ktory sam czesto dyskutowal na tarasie Coffee House.
Indian Coffee House to miejsce gdzie dobra kawa kosztuje kolo 10 rupii. Masala dosa 23 rupie - nigdzie indziej w poblizu CP nie znajdziecie tak dobrego taniego jedzenia. To jest tez niestety powod dla ktorego Coffee House ma byc zamkniety - brakuje pieniedzy na zaplacenie czynszu. Plany zamkniecia Coffee House byly juz wczesniej, ale na szczescie w 2009 roku milosnicy tej oazy w sercu Delhi wywalczyli, ze dalej bedzie on funkcjonowal.
Coffee House to miejsce stalych bywalcow. Pana Sikha, ktory codziennie przesiaduje przy jednym ze stolikow. Pana dziennikarza, ktory wpada tu codziennie na popoludniowa kawe. Zawsze nosi w kieszeni swojej koszuli 7 dlugopisow. Zawsze fascynowala mnie ta magiczna liczba.
Coffee House to miejsce wielu cudownych wspomnien... To tu kiedys powiedziano mi pierwszy raz w zyciu, ze mam piekne oczy. To tu spedzilam cudowne godziny z przyjaciolmi dyskutujac o polityce, sztuce i zyciu.

Nie wyobrazam sobie Delhi bez Coffee House... to tak jak Warszawa pozbawiona barow mlecznych, w ktorych wiele lat temu nad nalesnikami z serem spedzalam niezpomniane chwile z M. Teraz w miejscu Baru Szwajcarskiego jest Subway.... Smutno mi...

Smutno mi, ze swiat sie zmienia i coraz wiecej ukochanych przez mnie miejsc odchodzi w niepamiec....
Smutno mi, ze zamykaja Coffee House... Po glowi chodzi mi nawet szalenczy plan zorganizowania akcji protestacyjnej. Smutno mi bedzie bez Coffee House... Tak samo jak bardzo brakuje mi malenkich glinianych kubkow, w ktorych kiedys podawano w pociagach herbate...

Link do fotoreportazu o Indian Coffee House na BBC news

Auto-promocja...

2011-07-03T04:12:00.000-07:00

A dzis w ramach autopromocji pozytywnej, badz negatywnej linki do spotkania ze mna i Magda Niernsee w Dzien Dobry TVN.
Link do rozmowy w studio i lnik do krotkiego materialu filmowego kreconego w Delhi.

Irom Sharmila, Sabitri Heisnam i inni mniej znani protestujacy

2011-06-22T07:08:00.001-07:00

Ostatnio zapanowala w Indaich moda na strajki glodowe. Moda ta nie jest nowa, bo w kulturze indyjskiej motyw zaglodzenia sie na smierc wystepuje w dzinizmie jako santhara. Strajk glodowy jako metoda protestu przeciwko sytuacji spoleczno-politycznej w Indaich byl tez stosowany przez Mahatme Gandhiego.
W ciagu ostatnich kilku miesiecy w Indiach odbyly sie dwa glosno omaiwane strajki glodowe - jeden, o ktorym juz pisalam, to strajk glodowy zapoczatkowany przez Anna Hazare, drugi to glodowka Baby Ramdeva.
Jesli chodzi o glodowke Anna Hazare, to polaczyla ona cale Indie w walce przeciwko korupcji, natomiast glodowka Baby Ramdeva, ktory popieral ta sama sprawe, zakonczyla sie interwencja policji, ucieczka samego Ramdeva w kobiecym przebraniu z miejsca glodowki i wielka dyskusja polityczna i spoleczna na temat polityki rzadu, uprawnien policji i motywacji samego Baby Ramdeva.

W calym tum szumie medialnym wokol waznych osobistosci politycznych i religijnych zapomina sie zawsze jednak o Irom Sharmili, ktora od 2000 roku stosuje glodowke przeciwko The Armed Forces (Special Powers) Act z 1958 roku, ktory daje Armii Indyjskiej niograniczone mozliwosci interwencji w jej rodzinnym stanie Manipur. Armia ma prawo zatrzymac kazdego pod zarzutem przynaleznosci do rebeliantow, badz jak kto woli partyzantow walczacych przeciwko politycznej i kulturalnej okupacji Manipuru przez Indie.

Nie bylam nigdy w Manipurze. Moje zetkniecia sie z Manipurem ograniczaja sie do znajomosci z kolega-tancerzem pochodzacym z tego stanu, kilku obejrzanych pokazow tanca Manipuri i kilunastominutowego postoju na lotnisku w miescie Imphal - stolicy Manipuru, kiedy to moj samolot mial miedzyladowanie na trasie do Guwahati. Z lotu ptaka Manipur to przepiekny zielony zakatek Indii i nic dziwnego, ze jego mieszkancy chcieliby zachowac swoja kulturalna odrebnosc.

Armia indyjska w Manipurze nie wslawila sie raczej niczym dobrym, znana jest powszechnie z tego ze gwalci, strzela, torturuje. Protesty przeciwko armi indyjskiej sa bardzo powszechne w Manipurze. Niezapomniana sztuka "Draupadi" w rezyserii H. Kanhailala, z wielka kreacja jego zony - Sabitri Heisnam, to protest przeciwko gwaltom dokonywanoym przez armie. Slynny juz dzien kiedy kilkanascie starszych kobiet rozebralo sie przed siedziba indyjskiej armii, na znak protestu przeciwko brutalnosci zolnierzy wzgledem kobiet.

I Irom Sharmila...

2 Listopada roku 2000 zolnierze armii indyjskiej zastrzelili dziesiec osob czcekajacych na autobus w malej miejscowosci gdzies w stanie Manipur. Tego samego dnia 28 lenia wowczas Irom Sharmila rozpoczela swoj strajk glodowy domagajac sie wycofania specjalnych uprawnien dla armii w stanie Manipur. Do dzis nie przyjmuje ona jedzenia ani wody. Jako, ze prawo indyjskie uwaza samobojstwo, bad tez probe samobojstwa za przestepstwo kilka dni po rozpoczeciu strajku glodowego Irom Sharmila zostala aresztowana i osadzona w szpitalu gdzie do dzis jest karmiona przymusowo przez rurke.

Dlaczego o tym pisze? Byz moze dlatego, ze latwo jest bardzo zwolac kamery, oglosic strajk glodowy przeciwko korupcji, tak jak to zrobil Baba Ramdev, a potem o odpowiedniej godzine, wedle wczesniej ustalonego scenariusza oglosic, ze glodowke przerywamy... Duzo trudniej jest trwac przy swoich przekonaniach bez wzgledu na to czy bedziemy uwazani za wielkich bohaterow, czy tez nie...

Ostatki wspomnien...

2011-06-18T06:47:00.000-07:00

Fragmenty przedstawienia Suraj ka Satwaan Ghoda

Przeglad Prasy

2011-06-18T03:48:00.000-07:00

Dzisiejsze Hindustan Times podaje, ze otwarto niedawno prywatne pokoje Sai Baby, zmarlego niedawno przywodcy religijnego znanaego min. z sypania popiolu z rekawow, albo wyczarowywania zegarkow na oczach swoich wyznawcow.
Osobom, ktore otwarly pomieszczenia ukazal sie widok dosc zapewne przyjemny - bylo tam zgromadzone 120,000,000 rupii (12 crore, lub 120 milionow) rupii, 98 kilorgamow zlota i 307 kilogramow srebra...
Chyba niezle jak na kraj w ktorym ok 40 procent ludnosci zyje ponizej linni ubustwa?

Umarl Indrajit...

2011-05-28T05:21:00.000-07:00

Piatek, 13 Maja 2011 to dzien gdy w kalkucie Mamata Banerjee swietowala zwyciestwo swojej partii nad panujaca od lat w Bengalu CPI (Communist Party of India). Na ulice wylegly tlumy z zielonymi choragwiami, wiele budynkow zostalo przemalowanych na zielono.
Gdzies w przemalowanej tego dnia na zielono Kalkucie zmarl wieczorem 85 letni Badal Sircar, jedena z najwybitniejszych osobistosci teatru bengalskiego XX wieku. Tworca „trzeciego teatru”, ktory probowal zblizyc teatr i widza, zainspirowany „ubogim teatrem” Jerzego Grotowskiego. Tworca lewicowy bezlitosnie i bezustannie krytykujacy klase srednia, politykow i sytuacje spoleczna wspolczesnych Indii.

Badal Sircar

Urodzony w 1925 roku jako Sudhindranath Sircar pracowal jako inzynier w Indiach,Anglii i w Nigerii. W latach piecdziesiatych zwiazal sie z teatrem eksperymentalnym i probowal swoich sil jako aktor i dramatopisarz. W 1963 roku napisal swoja najbardziej znana sztuke „Ebong Indrajit”, ktora zapewnila mu miejsce wsrod Wielkich Osobistosci Teatru Indyjskiego XX wieku, takich jak: Mohan Rakesh, Vijay Tendulkar, Girish Karnad, Ratan Thiyam, Chandrashekhar Kambar, Kanhaia Lal, etc.
W 1967 zalozyl swoja grupe teatralna „Shatabdi”, ktora wystawiala sztuki w parkach, na ulicach, poruszajac sie wsrod publicznosci. Badal Sircar wierzyl, ze teatr powinien byc medium zblizajacym ludzi, sprawiajacym, ze przystana na moment, zeby zamyslec sie nad otaczajacym ich swiatem. Nie przykladal wagi do srodkow finansowych, nie probowal upiekszac swoich produkcji. Czesto zartowal, ze najwiekszy wydatek podczas przygotowan do sztuki to pieniadze wydawane na herbate dla aktorow. W latach siedemdziesiatych wraz ze swoja grupa teatralna wystawial sztuki polityczno-spoleczne popierajace naxalitow w wielu wioskach i malych miasteczkach bengalu.

Sztuki, ktore napisal Badal Sircar, to nieustanna krytyka otaczajacej go rzeczywistosci. „Bhoma”, opowiadajaca o nieustannym uciskaniu tych ktorzy stoja nizej w hierarchi spoleczno-ekonomicznej – Bhoma bhat khabe.... (Bhoma zje jedzenie), to slowa bezustannie przypominajace o deprawacji jaka spotyka tysiace osob zyjacych gdzies kolo nas, osob, ktorych bardzo czesto probujemy niedostrzegac, gdyz ich widok burzy obraz pieknego otaczajacego nas swiata.
„Juloos” to krytka systemow politycznych i politykow krzyczacych wielkie hasla. Inne znane sztuki to „Baaki Itihaas”, „Pagla Ghoda”, „Tringsha Shatabdi”.

Nie sposob jednak mowic o tworczosci Badal Sircara i nie wspomniec o „Ebong Indrajit”. Sztuce, o ktorej mowi sie, ze jest jedynym przykladem egzystencjalizmu w literaturze indyjskiej. Sztuka to historia zycia 4 bohaterow – Amala, Vimala, Kamala i Indrajita, opowiadana przez borykajacego sie z problemem wyczerpania artystycznego pisarza, dla ktorego Indrajit jest swoistym alter ego. Amal, Vimal, Kamal i Indrajit uwiklani sa w siec codziennosci. Studia, praca, rodzina... Codziennosci, ktora przytlacza swoja powtarzalnoscia i rutyna, niemoznoscia dokonania wyboru. Sposrod czworki bohaterow tylko Indrajit marzy o tym by wyrwac sie ze szponow codziennosci, ale i jego marzenia zostaja przytloczone przez ciezar rzeczywistosci i presji spolecznej. Indrajit zapomina o swoich marzeniach, zapomina o swojej milosci do Mansi, i staje sie postacia z tlumu...

Mansi i Indrajit

13 Maja zadzwonil do mnie w nocy moj wlasny Indrajit, zeby powiedziec o tym, ze Badal Sircar nie dokonczy juz pracy nad adaptacja Makbeta, ze odszedl...

Ebong Indrajit...

Codziennosc...

2011-05-14T23:56:00.000-07:00

Jakis czas temu w ramach poprawiania sobie humoru po zawirowaniach zyciowych stalam sie po raz pierwszy w zyciu posiadaczka telefonu komorkowego z aparatem fotograficznym... Tak tak!!!! Asha welcome to XXI century :) Posiadanie tego cudu techniki zaowocowalo nowym hobby - codzienie robie zdjiecia ludzi/rzeczy i miejsc, ktore przyciagaja moja uwage. Oto kilka:

Uliczni sprzedawcy

Torebki wiszace w sklepie

w Auto

Kultura wyskoa/kultura ulicy

Mango

Przed swiatynia

Chhau, maska i Chaitra Parv...

2011-04-17T05:18:00.000-07:00

Kolejny pociag, wiatr na twarzy, kolejne marzenia dzieki ktorym rodza sie nowe, zapach deszczu i ziemi...
Tym razem nie jechalam sama – cala grupa studentow Chhau Guru Shashadhara Acharya jechalismy wystapic podczas Chaitra Parva – swiecie poswieconym Shivie, ktoremu towarzysza calonocne wystepy Chhau.
Po raz pierwszy w zyciu mialam wystapic jako prawdziwa tancerka Chhau. Moj pierwszy wystep z Chhau, kilka lat temu na wystawie ksiazek SNA to byla tylko rozgrzewka – bez kostiumu i bez maski. Dopiero gdy zalozylam na twarz maske zrozumialam czym tak na prawde jest Chhau i dlaczego jest to taniec tak bardzo rozniacy sie od innych.

O Chhau pisalam juz wczesniej, jesli chcecie przeczytac o technice i histori to zapraszam: O Chhau slow kilka

Maska odbiera tancerzowi jego indywidualnosc. Zakladajac maske stajemy sie kims innym, nasza twarz nie jest juz nasza twarza, a cialo przestaje byc naszym – jest teraz cialem postaci, ktora odgrywamy. Tak jak dusza, ktora jest uwieziona w ciele i mimo, ze nie jest z nim tozsama nie moze pokonac ograniczen cielesnosci tak samo tancerz chhau poprzez swoje istestwo daje iskierke zycia masce, daje zycie komus kto innaczej nie istnieje. Kiedy przygotowuje jakies utwory Bharatanatyam probuje znalezc w sobie zdarzenia, emocje, ktore sa moje, ale ktore moga tez byc emocjami postaci ktora odgrywam – w ten sposob moi bohateorwie Bharatanatyam maja w sobie czesc mnie, nie sa indywidualnymi postaciami, lecz moim wyobrazeniem o tym jacy moga byc. W Chhau musze zapomniec o sobie, musze poddac sie calkowicie postaci ktorej cialem stalo sie moje cialo. Nie ma tu mnie, jest tylko postac ktora odgrywam.

Przez 3 noce mialam okazje ogladac Seraikella i Purulia Chhau w wykonaniu mniej lub bardziej doswiadczonych tancerzy. Pierwszej nocy odbyl sie konkurs taneczny dla tancerzy z okolicznych wiosek. Wystapic mogl kazdy kto tanczy Chhau. Poziom i wiek tancerzy byly bardzo rozne – od dziesiecioletnich chlopcow po szescdziesiecioletnich panow. Wygrali ci najmlodsi z pieknym tancem o Kusha i Lava dwoch synach Ramy. Wiekszosc tancow miala w sobie duzo elementow, ktore przypominaly mi tance plemienne – tanczenie w kole trzymajac sie za rece, proste kroki itd. Mialo to w sobie prawdziwy urok. Momentami mialam wrazenie, ze to co widze na scenie w Chhau wykonanym przez tancerzy mieszkajacych w malych wioskach, a to czego ucze sie i ogladam w Delhi mozna porownac do Bharatanatyam takim jakie zobaczyla je po raz pierwszy Rukmini Devi Arundale i tym jak bardzo zostalo ono przez nia skodyfikowane i „upiekszone”.

Druga noc festiwalu to wystepy lokalnych Guru i ich uczniow. W srod tancerzy sa tez dwie mlode dziewczynki. Tradycyjnie Chhau jest tnczone wylacznie przez mezczyzn, wiec ucieszylo mnie bardzo, ze powoli kobiety zaczynaja przebijac sie do tego jakze meskiego swiata.

Trzecia noc, to wystepy naszej grupy. Przyznam sie, ze nie jestem do konca zadowolona ze swojego wystepu, ale tak to juz chyba jest , ze nigdy nie mozna byc z siebie do konca zadowolonym. Wiele lat temu pewien znajomy tancerz powiedzial mi „nie mow mi nigdy, ze jestem swietny, bo jesli ktoregos dnia w to na prawde, to moje zycie taneczne bedzie skonczone”.

A to ja podczas wystepu :)
Zdjecia - Nadia Gupta i Asha Ponikiewska

Rano szybka herbata i pociag do Delhi. Po niemal 36 godzinach podrozy znow dotarlismy do domu....

Tesknie za Seraikella. Tak samo jak tesknie za moim zyciem w Rajasthanie, Assamie i Allahabadzie.

Sila ducha...

2011-04-08T10:54:00.001-07:00

W indiach korupcji jest pelno na kazdym kroku. To fakt znany wszystkim tak samo jak to ze flaga indyjska to 3kolorowa "tiranga" (patrzac od gory: pomarancz, biel i zielen)...

A jednak....

5 kwietnia 2011 roku dzialacz spoleczny zwiazany ideologicznie z Mahatma Gandhim rozpoczal bezterminowa glodowke, az do smierci, po to by zmusic rzad do podpisania rozporzadzen antykorupcyjnych... Starszy pan (rodzony w 1940 roku)postanowil zaglodzic sie na smierc po to by urzednicy nie mogli bezkarnie brac przyslowiowej koperty pod stolem.

Anna Hazare,bo o nim tu mowa, znany jest ze swojej dzialalnosci spolecznej, kilkanascie lat temu rozpoczal on miedzy innymi prace nad "modelowa wsia", za co dostal jedno z najwyzszych odzanczen panstwowych.

Anna Hazare, zdjecie za www.ibtimes.com

Czy myslicie, ze to kogos wzruszylo? Ze ktos w tym ogromnym, ponad miliardowym spoleczenstwie decyzja o glodowce jednego czlowieka moze psrawic ze pojda za nim tlumy???

Tak moi drodzy! Moze!!!! I bardzo nas to powinno cieszyc ze moze...

Wczoraj dostalam sms "dzis cale indie poszcza, jesli chcesz przylaczyc sie do postu "pusc sygnal" na numer........ prosze przeslij dalej"

Trzeciego dnia strajku glodowego pod Jantar Mantar (zabytkowe obserwatorium astronomiczne w Delhi, ktore sluzy za miejsce wszelkich protestow i demonstracji) przyszlo kolejnych 139 osob aby przylaczyc sie do glodowki. W sumie glodujacych pod Jantar Mantar bylo 341 osob, kolejnym 350 poscilo tam przez caly dzien.

W czwartek odbyl sie marsz ze swiecami pod India Gate. Marsz poparcia dla glodujacego.

Dzis dostalam kolejnego smsa - jesli chcesz zmusic rzad do podpisania praw antykorupcyjnych zadzwon na bezplatny numer, albo pusc sygnal. jesli zrobi to 25o tysiecy osob, to rzad bedzie zmuszony ulec rzadaniom.

Piatek wieczor... Anna Hazare oglasza, ze w sobote 9 kwietnia 2011 zakonczy swoj strajk glodowy, gdyz rzad indyjski zgodzil sie spelnic glowne rzadania protestujacych.

Brawa dla Anna Hazare!!!! Brawa dla jego ducha, odwagi i wiary!!!!!! Brawa dla tysiaca osob ktore wysylalay smsy, chodzily na marsze poparcia i poscily solidaryzujac sie z glodujacym.

Warto jest jednak wierzyc w sile czlowieka!

Indie sa Mistrzem Swiata w Krykiecie!!!!!

2011-04-02T10:53:00.000-07:00

Stalo sie.....

Z wypiekami na twarzy siedzialam dzis przed telewizorem i ogladalam mecz krykieta - final Mistrzostw Swiata Indie - Sri Lanka....

Nigdy nie podejrzewalam, ze ta gra moze mnie wciagnac....
a tu jednak.....

do tej pory nie rozumiem do konca o co chodzi w krykiecie i mysle, ze duzo czasu mi zajmie jesli wogole kiedykolwiek zrozumiem. Ogladalam wiec przy pomocy eksperta, ktory wlasnie siedzi na dachu i kezyczy ze szczescia :)
Na ulicy na dole tlumy rozesmiane i rozkrzyczane.... Fajerwerki, muzyka, okrzyki, wszyscy sie ciesza.... jest 23.26, a na ulicy tlum wiekszy niz dzis w ciagu calego dnia :)

moze streszcze wam co wiem o krykiecie :)

jeden pan rzuca pilke a pan z przeciwnej druzyny ja odbija ogromnym kijem, a potem biegnie na druga strone pola.
w ten sposob zyskuje 1 runde, lub jeden punkt.

Jesli odbita pilka potoczy sie po trawie do granic boiska i nie zostanie zlapana przez zawodnikow z druzyny rzucajacej, to zdobywamy 4 punkty.
Jesli pilka wyleci poza obreb boiska bez dotykania ziemi dostajemy 6 punktow. Taka wlasnie 6ka Indie pokonaly dzis Sri Lanke!!!!

Jesli natomiast pilka potraci ktorys z 3 kijkow stojacych za zawodnikiem odbijajacym , to zostanie on usuniety z gry (chyba) zapytam eksperta jak juz zejdzie z dachu ;)

Jak widzicie moja wiedza jest nikla, ale emocje i tak byly.

A emocje na ulicy????? Po 28 latach Indie znow zostaly Mistrzem Swiata w Krykiecie.... Ulica szaleje z emocji :)

INDIA INDIA!!!!!! WE ARE THE CHAMPIONS!!!!!!!!

O Rukmini Devi Arundale, Devadasich i Bharatanatyam slow kilka...

2011-03-29T08:32:00.000-07:00

Dawno nie pisalam… Tak sie jakos zlozylo… Nie bede sie usprawiedliwiac tym, ze bylam zajeta, bo w zasadzie nie bylam – w ostatnim miesiacu tylko jeden program na festiwalu poswieconemu pamieci Rukmini Devi Arundale – osoby, o ktorej mowi sie, ze to dzieki niej Bharatanatyam zyskalo powszechne uznanie spoleczenstwa indyjskiego i pozbylo sie stygmy tanca jako zajecia dla prostytutek.
Mysle, ze samo to ze Rukmini Devi urodzila sie 29 lutego 1904 roku, a wiec obchodzila urodziny raz na 4 lata moze byc znakiem, ze nie jest ona zwykla osoba.

Zdjecie Rukmini Devi Arundale za www.hindu.com

Przyznam sie, ze mam dosc mieszane uczucia, co do zmian jakie Rukmini Devi wprowadzila w tancu. Nie mam zamiaru pomniejszac wkladu Rukmini Devi w proces wskrzeszenia Bharatanatyam (ktore do XX wieku wcale nie nazywalo sie Bharatanatyam, tylko Sadir Nautch), ale wydaje mi sie czesto, ze reformy, ktorym poddala taniec przyniosly nie tylko pozytywne ale tez i negatywne zmiany.

Nie ulega watpliwosci, ze taniec Bharatanatyam, ktory byl tradycyjnie zajeciem kobiet nalezacych do spolecznosci Devadasi byl bardzo pogardzany przez Braminskie warstwy spoleczenstwa. Czasem zastanawiam sie, czy nie swiadczy to o pewnego rodzaju hipokryzji spolecznej – z jednej strony kilkaset lat wczesniej wielkie swiatynie w Tanjavur, Chitambaram itd. Szczycily sie posadaniem nawet kilkuset Devadasi, kobiet ktorych zajeciem mialo byc tanczenie przed Bogiem rezydujacym w danej swiatyni. (Devadasi dzieliy sie na 3 kategorie: Devadasi, ktore tanczyly w swiatyniach, Rajadasi – tancerki na dworze wladcy i Alankaradasi – kobiety, ktore tanczyly przy okazji roznych swiat, zgromadzen itd). Devadasi byly oddawane do swiatyn jako male dziewczynki, tam mieszkaly i ksztalcily sie w sztuce tanca, spiewu, itd. Mowilo sie o nich, ze sa Nityasumangali – kobietami, ktore zawsze przynosza pomyslnosc, maja wieczna pomyslnosc, gdyz nigdy nie beda wdowami, ktore w tradycyjnym spoleczenstwie indyjskim sa postaciami nieprzychylnymi i zlowrozbnymi. Devadasi byly poslubiane posagowi Boga z danej swiatyni, badz tez jakiemus przedmiotowi, ktory by uzywany do odprawiania swiatynnych rytualow. Ogromne swiatynie lozyly na utrzymanie Devadasich, a te mialy prawo do posiadania bogatych patronow, z ktorymi zyly w dluzszych lub krotszych zwiazkach. Kilka wiekow pozniej, gdy swiatynie podupadly finansowo za sprawa najazdow muzulmanow i panowania brytyjczykow, nie byly w stanie lozyc pieniedzy na utrzymanie Devadasich, ktore zaczely trudnic sie niezadem, po to by zaspokoic swoje codzienne potrzeby. Spoleczenstwo, ktore bylo pod ogromnym wplywem wiktorianskich wartosci moralnych ostracyzowalo Devadasi, a co za tym idzie patrzylo bardzo nieprzychylnie na taniec. Doszlo nawet do tego, ze taniec zostal zabroniony w swiatyniach.

Zdjecie Devadasich z ok 1920 roku. za www.public-domain-images.blogspot.com

Taka mniej wiecej wygladala sytuacja Bharatanatyam na poczatku XX wieku. Byl to moment gdy piekna, mloda 16 letnia Braminka Rukmini Devi poslubila duzo starszego od siebie brytyjczyka Dr George Arundale, co wzbudzilo powszechne zgorszenie spoleczne. Dzieki jednak temu malzenstwu Rukmini Devi mogla podrozowac w wiele ciekawych miejsc. W ten wlasnie sposob poznal w 1928 roku w Bombaju slynna balerine Anne Pavlova. Obie panie zaprzyjaznily sie podczas pozniejszej wspolnej podrozy statkiem do Australi. W trakcie rejsu Rukmini Devi zaczela uczyc sie baletu u Cleo Nordi wystepujacego wraz z Anna Pavlova. To wlasnie Anna Pavlova namowila Rukmini Devi, zeby ta zainteresowala sie raczej kalsycznym tancem indyjskim i sprobowala przywrocic go do lask.
W 1933 roku Rukmini Devi po raz pierwszy zobaczyla wystep tanca zawanego wtedy jeszcze Sadir Nautch i zapragnela sie go uczyc.
Jej pierwsza nauczycielka byla slynna Devadasi Maylapore Gowri Amma, a nastepnie uczyl ja Pandanallur Meenakshi Sundaram Pillai. W 1935 roku w wieku 31 lat Rukmini Devi zadebiutowala na scenie, a w rok pozniej zalozyla Kalakshetre, najsynnniejsza chyba obecnie na swiecie szkole Bharatanatyam.

Rukmini Devi postanowila zrewolucjonizowac pewne aspekty tanca – po pierwsze postanowila pozbyc sie aspektu erotycznego i milosc fizyczna opiewana w tancu zastapila elementem bhakti – milosci skierowanej ku Bogowi. Wiele wczesniejszych utworow do ktorych tancerki tanczyly mialo wiele elementow erotycznych – pamietajmy, ze tancerka tanczyla w swiatyniach, przed wizerunkiem Boga, ktory byl uwazany za jej meza, albo tez czesto na dworze krola, dzieki ktorego patronatowi mogla zapenic sobie utrzymanie. Obecnie mowi sie, ze dzieki zastapieniu srngaar – milosci z elementami erotycznymi pojeciem bhakti – milosci do Boga Rukmini Devi udalo sie przywrocic tancu wlasciwe mu miejsce w spoleczenstwie. Mnie jednak zawsze dreczy pytanie – czy przez usuniecie erotyzmu nie zmienil sie charakter tanca? Czy nie zostalo cos odebrane tradycji trwajacej przez setki lat?

Co jeszcze zmienila Rukmini Devi w Bharatanatyam?
Zmienila kostium - tradycyjnie Devadasi tanczyly ubrane w Sari zawiazane na szerokich spodniach. Rukmini Devi zaczela uzywac kostiumow nie drapowanych lecz szytych z sari. Co ciekawsze jedne z pierwszych kostiumow szyla dla niej Wloszka - Madamme Cazan.
Wprowadzila ona rowniez kilka zmian w warstwie muzycznej - pozbyla sie klarnetu i dud akompaniujacych recitalowi tanecznemu, a muzykow, ktorzy zazwyczaj stali na scenie za tancerka usadzila po lewej stronie sceny (patrzac z widowni).

Mowi sie tez czesto, ze to wlasnie Rukmini Devi Arundale nadala tancowi Sadir jego wspolczesna nazwe - Bharatanatyam, chociaz spotkalam sie tez z innymi wersjami dotyczacymi osoby, ktora nadala tancowi ta nazwe.

Samo slowo Bharatanatyam to polaczenie pierwszych sylab pocodzacych od slow: BHA - od Bhava, czyli emocja, RA - od Raga, czyli melodia i TA - od Tala, czyli w wolnym tlumaczeniu rytm.

Rukmini Devi zmarla 24 lutego 1986 roku.
Wszyscy w swiecie tanca Bharatanatyam znaja jej imie...

Holi hai!!!!!!!!

2011-03-20T09:53:00.001-07:00

Kolorowe , mokre, odjazdowe holi!!!!!!

Godhra, wyrok...

2011-03-01T04:08:00.000-08:00

Decyzja sadu 11 z posrod 31 uznanych za winnych umyslnego podpalenia, zabojstwa i konspiracji w sparawie podpalenia wagonu S6 niedaleko stacji Godhra w 2002 roku zostalo skazanych na kare smierci.pozaostalych 20tu na dozywotnie wiezienie. Pozostalych 63 oskarzonych uniewinniono.
Czy jest to sprawiedliwy wyrok? Czy rzeczywiscie tragedia jaka zdarzyla sie w 2002 roku byla wynikiem zaplanowanej konspiracji? Czy nalezy karac w ramach zasady "oko za oko, zab za zab"?

Godhra...

2011-02-22T09:54:00.000-08:00

Kiedy kilka lat temu dowiedzialam sie, ze dostalam stypendium Indian Council for Cultural Relations, zeby przyjechac do Indii i studiowac Hindi na Delhi University targaly mna mieszane uczucia. Z jednej strony ogromna radosc, z drugiej strach i watpliwosc. Byl czerwiec 2002, a rok 2002, to rok kiedy Indiami potrzasnely kolejne straszliwe rozruchy o podlozu religijnym.
Rok 1947, kiedy Indie przestaly byc kolonia Brytyjska i podzieliy sie na Indie i Pakistan to ogromna wedrowka ludzi przemieszczajacych sie z jednego panstwa do drugiego i walki miedzy Hinduistami i Muzulmanami, w ktorych zginelo kolo 10000 osob, a kolejne 25000 zostalo rannych.
W 1984 w Delhi w ogrodzie swojej siedziby zginela z rak swojego Sikhijskiego ochroniarza Premier Indii Indira Gandhi. Przez miasto przetoczyla sie krwawa fala odwetu i nienawisci w stosunku do wyznawcow Sikhizmu. W zamieszkach zginelo ponad 2000 osob.
Wspomniany rok 2002. 27 Luty. W miasteczku Godhra w Gujaracie pociag Sabarmati Express, wiozacy pielgrzymow i dzialaczy bojowek hinduistycznych zostal zatrymany i spalony. Wewnatrz pociagu, a konkretnie wagonu numer 6, klasy sleeper zginelo 59 osob, glownie kobiet i dzieci. W zamieszkach ktore wstrzasnely calym Gujaratem zginelo ponad 1000. Kolejne setki kobiet zostaly zgwalcone, domy spalone, zwierzeta zabite...

Zdjecia Arko Datta, Agencja Reuters

Tak na prawde do tej pory nie wiemy dokladnie co stalo sie 27 lutego 2002. Wiadomo, ze niedlugo zanim pociag zaczal sie palic Hinduistyczni dzialacze Vishva Hindu Parishad wdali sie w zatarg z Muzlumanskimi sprzedawcami na peronie stacji kolejowej. Kiedy pociag mial ruszac ktos pociagnal za hamulec bezpieczenstwa. Pociag zostal obrzucony kamieniami przez muzulmanskich sprzedawcow, ktorzy w ten sposob odpowiedzieli na slogany religijne wykrzykiwane przez pasazerow pociagu. Pociag znow ruszyl, ale po kilku minutach znow sie zatrzymal. Nie wiadomo, czy zatrzymal sie poniewaz nie zostal odciagniety jeden z hamulcow bezpieczenstwa, czy znow ktos probowal go zatrzymac. Wsrod muzulmanow zapanowalo poruszenie – skads padla wiadomosc, jak sie pozniej okazalo falszywa, ze dzialacze Hinduistyczni uprowadzili Muzulmanska dziewczynke. Tlum naparl na pociag. Zapalil sie wagon S6....
Jak sie zapalil? Czy byla to planowana akcja odwetowa za zburzenie w 1992 roku meczetu w Ayodhi? Czy moze byl to wypadek? To nie jest do konca wiadome.
Niektore raporty mowia o tym jak dzien przed tragedia grupa muzulmanow kupila 140 litrow benzyny, ktora mieli potem wykorzystac do podpalenia pociagu. Inne raporty stwierdzaja, ze okna pociagu znajdowaly sie na tyle wysoko, ze wszelkie proby wlania do srodka benzyny bylyby bezowocne, gdyz wiekszasc plyny ladowalaby na zewnatrz pociagu, a nie w srodku. Jest jeszcze kolejny raport mowiacy o tym, ze pociag mogl sie zapalic od srodka gdyz ktos probowal uzyc kuchenki gazowej...
Dzis Sad w Ahmadabadzie uznal, ze byla to jednak zaplanowana akcja. Sposrod 94 oskarzonych 31 uznano winnymi, 63, w tym glownego oskarzonego, zdecydowano sie uwolnic od zarzutow z powodu braku wystarczajacych dowodow.
Co nalezy myslec o tym wyroku? Czy rzeczywiscie byla to zaplanowana akcja ze strony muzulmanow? W jaki sposob zatem nalezy patrzec na pozniejsze filmy prowokacyjne rozpowszechniane przez rzad Narendry Modiego pokazujace sceny z pogrzebu ofiar pozaru? To te wlasnie obrazy i kilka przemowien Modiego wzniecily zamieszki. Jak wytlumaczyc opieszalosc policji, ktora nie probowala zalagodzic sytuacji?
Czego spodziewac sie po tym orzeczeniu sadu? Czy bedzie to poczatek kolejnych konfliktow religijnych? Mamy spolecznosc religijna, ktora uznano za winna swiadomego ataku na wyznawcow innej religii, czy powinnismy znow sie na nich zemscic? Wybaczyc? Zapomniec?
Co stanie sie 25 lutego 2011 kiedy to Sad ma oglosic wyrok w sprawie?
I co z wyrokami w sparawie pozniejszych zamieszek w stanie Gujarat, ktore pozbawliy zycia ponad tysiac osob i zostawily slad na psychice i zyciu socjalno – politycznym calych Indii?

Dla umilenia dnia...

2011-02-15T01:24:00.000-08:00

Jako ze dzis pada deszcz i ogolnie jest ponuro to napiszemy jeszcze o tym, ze dzis wlasnie Sad Najwyzszy zdecydowal o podtrzymaniu kary smierci dla pana Surendra Koli, ktory wslawil sie w histori zbrodni tym, ze zamordowal kilkanascie kobiet i dziewczynek, probowal aktow nekrofilii z ich martwymi cialami, ktore potem kroil na kawalki, czesciowo gotowal i czesciowo spozywal, a resztki zwlok wyrzucal do pobliskiego kanalku sciekowego.
Milego dnia

Z prasy internetowej

2011-01-28T03:30:00.000-08:00

Notka o sztuce Suraj Ka Satwaan Ghoda, ktora ukazala sie w internecie na http://stooq.at/n/?f=407728&c=3&p=4+18+22
Autorem artykulu jes Krzysztof Renik, dziennikarz Polskiego Radia.

Indie - Polska - teatr
IAR - Świat
13 Sty 2011, 18:57

13.01.2011 (IAR) - W New Delhi trwa doroczny festiwal teatralny. Bierze w nim udział kilkadziesiąt zespołów teatralnych z różnych części Indii oraz z kilku krajów świata. W tym roku festiwal ma dwa polskie akcenty.
W ramach festiwalu zaprezentowany już został spektakl "Siódmy koń słońca", w którm główną rolę zagrała polska tancerka i aktorka Joanna Ponikiewska, studiująca w Indiach od dziewięciu lat tradycyjne formy klasycznego tańca indyjskiego. Tytuł spektaklu nawiązuje do mitycznych siedmiu koni ciągnących rydwan słońca. Reżyser spektaklu Rajkumar Rajak wyjaśnia: "Sześć koni zostało zranionych korupcją polityczną i niesprawiedliowością. Pozostał ostatni - siódmy, który ma w sobie siłę dokonania zmian." Według twórców spektakl jest opowieścią o nadziei i miłości. Wykorzystano w nim wiele elementów tradycyjnego tańca indyjskiego oraz klasycznej sztuki walki. Wieloletni trening pozwolił Joannie Ponikiewskiej zagrać w sztuce głęboko zanurzonej w indyjskiej tradycji. Jak sama mówi nie mogłabywystąpić, gdyby nie uczyła się klasycznego tańca indyjskiego oraz jogi.

Kolejnym polskim akcentem delhijskiego festiwalu będzie występ zespołu "Chorea" z Łodzi, który pokaże indyjskiej publiczności spektakl "Pieśń Eurypidesa" w reżyserii Piotra Rodowicza. W festiwalu orgnizowanym przez Narodową Szkołę Dramatyczną w Delhi udział biorą między innymi zespoły z Francji, Ukrainy, Włoch i Norwegii, a także Afganistanu, Nepalu, Sri Lanki, a nawet Argentyny i Chile.

Informacyjna Agencja Radiowa (IAR), Krzysztof Renik, New Delhi/mcm/

i kilka zdjec:

Serdecznie zapraszamy...

2010-12-18T11:31:00.000-08:00

Hu hu ha, hu hu ha, nasza zima zla...

2010-12-10T21:33:00.000-08:00

Powoli zaczyna sie zima. Ulice, przykryte mgla wygladaja szarzej niz zwykle. Samoloty nie startuja, pociagi sie spozniaja. W domu i na ulicach zimno i jedyne o czym marze to lezec przez caly dzien pod kocem przytulona do kotow.

Wbrew temu co wiekszosci sie wydaje zima w Delhi nie jest wcale mila. Co innego na cudnym poludniu – tam zawsze jest raj! Ale Delhi niestety jest bardzo kaprysnym miastem jesli chodzi o pogode.

Zima jest przede wszsytkim zimna. W nocy temperatura potrafi spasc do 5 – 6 stopni, w dzien jest kilkanascie stopni. Tegoroczna zima zaczela juz zbierac swoje ofiary – w tym tygodniu znaleziono juz pierwszych bezdomnych, ktorzy zmarli z powodu zimna.
Mieszkanie tez nie jest przyjemnym miejscem – marmurowa posadzka jest lodowata, podobnie jak woda lecaca z kranu. Zeby sie wykapac trzeba sobie wode zagrzac w wiaderku do ktorego wklada sie grzalke wielkkosci mojego przedramienia. Nie musze tez pewnie dodawac, ze w mieszkaniach nie ma centralnego ogrzewania. W nocy spie pod spiworem i kocem, ale na szczescie moje dwa darmowe kocie piecyki uwielbiaja przytulac sie do mnie pod kocem w zimowe noce.
Zima to rowniez „sezon” – sezon festiwali, spektakli teatralnych, koncertow i pokazow tanca. Teraz trwa International Arts Festival, w styczniu bedzie Bharat Rang Mahotsav - miedzynarodowy festiwal teatralny, i wiele mniejszych festiwali. Codzinnie wieczorem mozna sie gdzies wybrac.
Zima, to tez „sezon slubny” – tysiace par pobiera sie zima wlasnie. Wieczorem w wielu mnieszych uliczkach rozstawiane sa namioty, w ktorych odbywaja sie przyjecia weselne.
Zima to czas kiedy nie mam ochoty chodzic na zadne zajecia. Moje cialo czuje sie sztywne, palce nie chca sie zginac tak jak potrzeba, stopy slizgaja sie po podlodze.
Zima to czas mgly. Problemu z transportem lotniczym i kolejowym.
Zima to tez czas pieknych kaszmirskich szali i welnianych kurt. Czas rekawiczek, skarpetek i czapek. Czas herbaty z mlekiem i imbirem, goracego gulab jamuna, gajar ka halwa (slodycz zrobiony z marchewki), czas dlugich dyskusji przy kawie i herbacie i swietny moment na czytanie ksiazki pod kocem.

Big fat Indian wedding...

2010-12-01T21:37:00.000-08:00

Ostatnich kilka dni spedzilam u rodziny bardzo bliskich przyjaciol, ktorzy zaprosili mnie na slub swojej corki.
Jak bylo?

Wniosek 1. Rodzina indyjska funkcjonuje mniej wiecej tak samo jak cale Indie – jest to dobrze skonstruowana anarchia, ktora tak na prawde nie wiadomo na czym sie upiera i dlaczego jeszcze nie upadla. W indiach mamy system patriarchalny, prawda? Ale rola mezczyzny ogranicza sie do tego, ze ma on byc dostawca pieniedzy. Ma sponsorowac dom, ubrania i jedzenie, ale nie powinien sie raczej wtracac do spraw domowych na ktorych sie nie zna. Wszystkie ceremonie, ktore odbywaly sie podczas slubu byly zdominowane przez kobiety, a mezczyzni pojawiali sie na nich rzadko i byli mocno znudzeni. W czasie samej ceremoni slubnej rozpoczela sie zazyla dyskusja miedzy panditem odprawiajacym ceremonie, a kims z rodziny. Chodzilo o jakies szczegoly rytualu – czy panna mloda powinna sie przebrac przed czy po zlozeniu mangalsutry (naszyjnika z malenkich koralikow z zawieszonym zlotym medalionem, odpowiednika naszej slubnej obraczki) i posypaniem jej przedialka sindoorem (czerwonym, lub pomaranczowym proszkiem symbolizujacym bycie mezatka), czy tez powinna poczekac az formalnie bedzie zona i dopiero wtedy zalozyc ubranie dostarczone przez rodzine meza.

Wniosek 2. To tez nic nowego, do tego wniosku doszlam juz wieki temu na jakims innym slubie innych znajomych – Slub hinduistyczny to jedna z mniej rozmantycznych, a bardziej wycieczajacych ceremonii jakie moge sobie wyobrazic. Jesli patrzy sie na nia z punktu widzenia goscia to moze to byc calkiem mila darmowa kolacja. Tak tak prosze sznownych panstwa – para mloda siedzi na wielkim tronie, do ktorego wszyscy podchodza, skladaja zyczenia i daja prezenty, a potem szybko biegna najesc sie za darmo. A przyszli nowozency siedza tak przez kilka godzin pozujac bezustannie do zdjec z kolejnymi krewnymi, badz tez znajomymi jego, albo jej. Po kolacji wiekszosc zaproszonych gosci udaje sie do domu na spoczynek, a rodzina zostaje uczesniczyc w ceremoni slubnej. Ceremonia slubna moze sie ciagnac w nieskonczonsc (czyli do rana). Slub na ktorym bylam skonczyl sie o 5 rano. Nie bede opisywac szczegolow slubu. Tym, ktorzy nie wiedza jak wyglada slub w Indiach napisze tylko, ze najwaniejszymi elementami ceremonii jest obejscie oltarza 7 razy, posypanie przedzialka panny mlodej sindoorem i zalozenie jej na szyje mangalsutry.

Wniosek 3. Hindusi nie maja poczucia empatii. Nie chce tu brzmiec jak moralizujaca zagorzala babcia w moherowym berecie, ale dosc czesto ostatnio dochodze do tego wniosku. Wszyscy byli dla mnie bardzo mili, dostalam duzo prezentow (dlaczego ja???? Przeciez to nie byl moj slub), wszyscy starali sie byc piekni i udekorowani, a przed domem lezala kupa smieci. Lezala i nic. Lezala i wszyscy codziennie kolo niej przechodzili i jakos nikt nie wpadl na pomysl sprzatniecia kupy smieci sprzed pieknie udekorowanego domu. Przeciez sprzatanie ulicy przed domem nie nalezy do obowiazkow mieszkancow bogatego domu.... Wieczorem, podczas spaceru uslyszalam placz psa. Podeszlam do psa lezacego w wyzej opisanej kupie smieci i z przerazeniem odkrylam, ze caly jego kark jest ogromna rana z krwia i miesem wystajacym na wierzch. Do rany zaczely sie juz nawet dobierac robaki... Bogata indyjska rodzina, w ktorej domu odbywal sie slub, a ktorej dom znajdowalk sie obok kupy smieci i wyjacego psa wogole nie zareagowala. Kolezanka panny mlodej, ktora jest z wyksztalcenia weterynarzem (nawiasem mowiac weterynarzem zostala dlatego, ze nie powiodlo jej sie na egzaminach wstepnych na medycyne, wiec byla zrozpaczona, zle teraz juz sie przyzwyczilka, poza tym nie musi sama dogladac zwierzat – sa pomocnicy, wiec bycie weterynarzemjest ok......) nie wiedziala czy w poblizu jest jakis weterynarz, wiedziala tylko, ze w calym miescie nie ma nikogo kto moglby przyjechac i opatrzyc psa/zabrac psa do szpitala zwierzecego. Nastepnego dnia okazalo sie, ze weterynarz mieszka w uicy rownoleglej z ulica na ktorej mieszka bogata indyjska rodzina.

Wniosek 4. Juz male dzieci wiedza jak funkcjonowac w spoleczenstwie.... A szkoda... Bardzo nawet szkoda, bo moim zdaniem zycie spoleczne w Indiach powinno przejsc ogromna rewolucje. Bo jak wytlumaczyc to, ze juz 10 letnia dziewczynka wie, ze w miescie byc moze ludzie ocaniaja jeden drugiego po tym jak i o czym sie z ta osoba rozmawia, ale na wsi liczy sie tylko to jak ktos wyglada i ile zlota ma na sobie. Wie rowniez, ze kolacja przedslubna kosztowala 700 rupii za osobe, wiec trzeba wykorzystac te okazje i najesc sie ile wlezie.

Wniosek 5. Marnotrawstwo to grzech! Rachunek za sama kolacje na przyjeciu poprzedzajacym slub wyniosl okolo 6 lakh rupii. 600 000 rupii. Do tego doliczyc trzeba prezenty (nie tylko dla panstwa mlodych – ja tez dostalam duzo prezentow, mimo, ze to nie byl wcale moj slub), stroj panny mlodej (tu 25 000 rupii), bizuterie, kwiaty, itd itd...... Za cala ta sume mozna spokojnie poprowadzic przez rok szkole. Nakarmic dzieci przez rok i zrobic wiele innych rzeczy. Jesli ktos probuje mnie teraz oskarzyc o zbytni samarytanizm, do dodam moze, ze to straszne widziec jak ludzie wyrzucaja do kosza talerz pelen jedzenia a kilkaset metrow od pieknego hotelu jest slums w ktorym mieszkaja niedozywione dzieci.

Wystawa Fotografii w Delhi

2010-11-19T05:56:00.000-08:00

Fotografia: Rohit Ranjan
Kurator: Asha Ponikiewska

a to link do kilku zdjec z wystawy.

Film o Chhau zrobiony przez Unesco

2010-11-17T08:38:00.001-08:00

Film o Chhau wyprodukowany przez UNESCO. W filmie mozna zobaczyc min. mojego nauczyciela Chhau. Guru Shashadhar Acharya, to jedyny nauczyciel Seraikella Chhau w Delhi, ktorego rodzina od 4 juz pokolen zajmuje sie tym tancem. Sa rowniez moi koledzy z klasy, oraz wspolpracujacy z moim Guru ji tancerze Mayurbhanj i Purulia Chhau.
O tancu seraikella chhau juz pisalam jakis czas temu a nawet zamiescilam film z pokazu moich uczniow tego tanca, w zwiazku z tym dzis bedzie tylko film i oczywiscie wazna nota:

Chhau zostalo kilka dni temu wpisane na liste swiatowego dziedzictwa kulturowego UNESCO!!!!

Wraz z nim Mudiyettu - forma para-teatralna z Kerali i - Kalbelia - muzyczno-taneczny folklor z Rajasthanu. Na liscie tej znajduje sie juz od lat Kutiyattam - jedyna przetrwala do naszych czasow forma teatru sanskryckiego, ktora pochodzi z Kerali.
Musze przyznac, ze poczulam sie dzis czescia tradycji. To mile, ze taniec ktorym zajmuje sie od 2007 roku zyskal tak wyjatkowy status. Niewiele jest kobiet zajmujacych sie Chhau. Tradycyjnie taniec ten tanczony jest jedynie przez mezczyzn, jestem wiec "rewolucyjna" czescia tradycji... इंक़िलाब ज़िन्दाबाद Inquilaab Zindaabaad!!!! Niech zyje rewolucja!

Film o Chhau:

The Hindu : Arts : Three Indian performing-art forms on UNESCO's intangible heritage list

2010-11-17T08:25:00.000-08:00

The Hindu : Arts : Three Indian performing-art forms on UNESCO's intangible heritage list

A mial byc spokojny wieczor...

2010-11-15T10:02:00.000-08:00

Dzis wieczorem zawalil sie dom przy mojej ulicy. Na razie byl w budowie. 5 pieter. 20 zabitych, ponad 50 rannych. Tlum gapiow, multum karetek, policja oglaszajaca przez megafony, ze nie ma sie czego bac i mozna spokojnie wracac do domow. Widze to wszystko z okna. Strach polozyc sie spac – a co jesli w nocy to samo stanie sie z moim domem?
Indyjskie mieszkania i domy nie naleza chyba do najtrwalszych. Sciany plesnieja po porze deszczowej, pekaja z goraca po upalach, wszystko jest zlozone i zalozone na „jakos tam bedzie”. Coz z tego, ze tysiace kabli telewizyjnych, elektrycznych, telefonicznych znajduja sie niecaly metr od mojej balkonowej klatki schodowej i lazienki? Coz z tego, ze splesniala mi sciana, a korniki zjadly dolna czesc framugi okna w lazience. Coz z tego? Otoz nic z tego prosze panstwa, jak to mowil kiedys Stalin „ smierc jednej osoby to tragedia, tysiace to tylko statystyka”. Indie maja tylu mieszkancow umierajacych codzien z powodu roznych chorob, glodu, wypadkow itd, ze ktoz chcialby tak na prawde liczyc? Smutna jest taka obojetnosc wobec ludzi, ale chyba czesto widac ja tez w codziennych zachowaniach.
Czesto zdarza mi sie slyszec, ze jestem bardzo „chrzescijanska” bo nadstawiam drugi policzek, przejmuje sie tym co robia inni, albo raczej tym co inni robia innym itd. W hinduizmie nie ma zwyczaju modlenia sie „za kogos”. Wszystko co robimy ma prowadzic do naszego zbawienia. Odprawiamnie pujy, dawanie datkow zebrakom, karmienie biednych. To wszystko ma sprawic, ze wyznawca hinduizmu kiedys tam wreszcie uwolni sie z „kregu zycia i smierci”, nie bedzie sie juz odradzac, a stanie sie jednoscia z Brahmanem – absolutem. To co stanie sie z innymi, to nie nasza sprawa. Nie musimy sie modlic za pokoj na swiecie, za zdrowie innych itd. My martwimy sie tylko o siebie. Chyba jednak zostalam wychowana w innej kulturze.....

A wieczor mial byc tak mily i relaksujacy..... Tanczylam dzis na konferencji organizowanej przez Delhi University. Bylo bardzo milo. To kolejny wystep w ciagu ostatnich 7 dni. Razem 4 programy. Ten dzisiejszy byl chyba najmilszy.

No i sukces – moj dyplom M. Phil jest juz u mnie w domu! 3 lata opoznienia, kto by sie przejmowal.
To tyle na dzis. Przytulam sie do spiacych spokojnie kotow i probuje udawac, ze wcale sie nie boje zasnac.

CIerpliwosc w wielkim miescie....

2010-11-08T04:46:00.000-08:00

Indie ucza cierpliwosci. Wierzcie mi... Jest rok 2010, listopad, a ja dzis wlasnie dostalam telefon z sekretariatu mojego kochanego malenkiego wydzialu Modern Indian Languages and Literary Studies "Asha, dzis rano dostalismy twoj dyplom ukonczenia studiow! Mozesz go odebrac w kazdej chwili!". Ci, ktorzy studiuja w Polsce nie wiedza jaka to radosc!!!!!!!!! Studia skonczylam w sierpniu 2007 roku, a na dyplom czekalam ponad 3 lata!!!!!!!!! Mysle wiec, ze moge juz oficjalnie, choc jeszcze bez rzeczonego dyplomu w reku oglosic wszem i wobec, ze mam tytul nie tylko Magistra, ale tez M Phil, a praca "Sanskrit drama and contemporary Indian stage" zostala obroniona z Ist division. Jak juz bede miala dyplom w reku, to chyba az zrobie zdjecie!!!!

Divali... swiatelko we mgle...

2010-11-06T10:22:00.000-07:00

I wlosy staja deba...

2010-10-26T00:59:00.000-07:00

Usiadlam przy komputerze bynajmniej nie po to by znow znecac sie nad czytelnikami bloga. Nawet nie po to zeby sprawdzic maila, udzielic sie towarzysko. Usiadlam przy komputerze, bo chcialam sie zrelaksowac, az tu grom strzelil z nieba i wlsoy stanely mi deba...
Przeczytalam, ze w pewnym wiekszym miescie Polski organizowane beda warsztaty ze staroindyjskiego tanca Chhau. To moze jeszcze da sie jakos przelknac, bo w koncu wiadomo, ze w Indiach kazda forme tanca da sie w koncu w jakis tam sposob popiac do starozytnosci, choc z tego co ja wiem, to Chhau nie ma wiecej niz jakies 300 lat. No ale oczywiscie, byc moze sie myle.
Spojrzalam nizej i az przetarlam oczy ze zdiwienia... Otoz polowa warsztatow przeznaczona jest na "Abhinaye - czyli ekspresje twarzy w tancu Chhau". Nie moi drodzy, tego moje nerwy nie zdzierza! Sama pisalam o Chhau na tym oto blogu kilka miesiecy temu, wiec nie bede sie wdawac w szczegoly, ale wierzcie mi - w Chhau ekspresji twarzy nie ma!!!! Nie ma i juz!!!! Nie ma z dosc prostego powodu - sposrod 3 styli Chhau Seraikella i Purulia uzywaja masek, wiec twarz tancerza jest przez caly czas ukryta pod maska. Jedyny styl, ktory maski nie uzywa - Mayurbhanj, tez nie przyklada wielkego znaczenia do ekspresji twarzy. Najwazniejsze jest to co tancerz przekazuje swoim cialem, a twarz ma pozostac neutralna i to jest wlasnie jeden z powodow dla ktorych Chhau tak bardzo rozni sie od innych form tanca indyjskiego.
To bardzo przykre, ze czesto trafiaja sie takie kwiatki. Tym bardziej przykre, ze czesto takie wlasnie brednie wyssane z palca opowiadaja sami hindusi - pamietam pewnego Waznego Pana Hindusa Organizatora Waznej Imprezy, ktory mowil o indyjskim tancu brzucha (znow wlosy na glowie stanely pod wplywem pradu) i ktory na zachwycal sie moim pieknym sari, podzczas gdy byl to 2 czesciowy stroj z Assamu -mekhela chador.
Zastanawiam sie, czy sa szanse na to, zeby w przyszlosci coraz mniej takich blednych informacji docieralo do osob, ktore sa zainteresowane kultura indyjska. Bo przeciez osoby idace na takie warsztaty, czy sluchajace Waznego Pana uwazaja go za autorytet w danej dziedzinie, a co za tym idzie maja zaufanie do informacji, ktore sa im przekazywane.
Smutne to troche...

A po jodze znow taniec...

2010-10-25T10:05:00.000-07:00

Czesc pierwsza:

Czesc druga:

Czym by sie mozna pochwalic?

2010-10-20T20:14:00.000-07:00

link do artykulu omnie, ktory ukazal sie kilka lat temu w The Hindu

Kilka moich zdjec do serii artykulow opowiadajacych o mudrach. Zdjecia ukazaly sie w gazecie The Hindu

Uwaga zlodziej

2010-10-20T10:45:00.000-07:00

Jako, ze pisalam ostatnio o kradziezach na wielka skale, ktorych dokonuja lokalni politycy i businessmani to teraz czas napisac o prstych, codziennych kieszonkowcach, a raczej "torebkowcach", czy tez uscislajac "torebkowczyniach".
tak, tak prosze panstwa - w delhijskich srodkach transportu i przy wejsciach do rzeczonego zdarza sie spotkac scisniete grupki kobiet, ktore probuja zastapic droge wsiadajacym/wysiadajacym, albo stworzyc "sztuczny tlum" wokol wybranego pasazera/ofiary. Otoczona kobietami ofiara nie spodziewa sie raczej niczego zlego.... Wielki blad!!!!!! Panie ubrane w sari zakrywaja rabkiem sari swoja reke i wkladaja ja do torebki ofiary... mija chwila, a portfel juz znajduje sie w torebce, albo za bluzka, ktorejs z pan zlodziejek.
Dlaczego tak sie dzieje, ze kradna glownie kobiety? Nie wiem. jedyne co przychodzi mi do glowy zwiazane jest z czyms co przydazylo sie mojemu znajomemu kilka lat temu:
Znajomy jechal autobusem i nagle poczul, ze ktos probuje wyjac mu portfel z tylnej kieszeni spodni. Odwrocil sie i zlapal reke ze swoimm juz wyciagnietym portfelem. Krzyknal na reke i jej wlasciciela. Tlum w autobusie postanowil pomscic portfel, kieszen i honor mojego znajomego i rzucil sie na reke i jej wlsciciela. W ciagu kolejnych 5 minut wlasciciel reki zostal tak pobity, ze ledwo mogl wytoczyc sie z autobusu. Policji oczywiscie nikt nie wzywal, bo po co? Znajomy opowiadal pozniej, ze gdy zobaczyl w jakim stanie jest zlodziej po tym jak tlum wymierzyl mu sprawiedliwosc, to zaczal zalowac, ze nie pozwolil sie okrasc...
Dlaczego wiec kradna kobiety??? to proste - kobiet raczej nikt nie pobije. Wiekszosc zlodziejek jest bezkarna - policji nie wzywa nikt, a zlodziejki wysiadaja po prostu z autobusu czy metra, klna c pod nosem, ze nie udalo im sie zawrzec blizszej znajomosci z cudzymi torebkami i ich zawartoscia.
Zycie zlodzieji nie jest latwe. Kilka lat temu ukazala sie swietna autobiograficzna powiesc marathi "Uchalya" ("The Branded") autorstwa Laxmana Gaikwad. Uchalya to plemie tradycyjnie zajmujace sie dzialalnoscia kryminalna. Autor urodzony w malej wiosce w rodzinei zajmujacej sie od pokolen kradieza probuje wyrwac sie ze swiata przestepczego i rozpoczac samodzielne zycie, jedna etykieta zlodzieja, ktora bedzie mu towarzyszyc przez cale zycie przysparza wielu problemow na drodze ku edukacji i uzyskaniu statusu prawego obywatela.
Ksiazke goraco polecam, a przed zlodziejami przestrzegam.

Post Commonwealth Games (CWG)

2010-10-19T19:27:00.000-07:00

NO i stalo sie....
Zalaedwie kilka dni po zakonczeniu Commonwealth Games, a Indyjski Urzad Skarbowy juz dopatrzyl sie ogromnych uchybien finansowych. Do urzedu wplynelo 16 skarg zwiazanych przeciwko organizatorom i firmom zajmujacym sie dostawa sprzetu sportowego i infrastruktury.
Urzad skarbowy ruszyl do boju i juz dzis wiadomo, ze przeogromna czesc funduszy Commonwealth Games trafila do kieszeni businessmenow i urzednikow panstwowych rozdzielajacych kontrakty. Jak wytlumaczyc to, ze bierznie, ktore wedlug danych rynkowych kosztuja najwyzej 500 000 rupii zostaly zakupione za niemal dwa razy tyle? Jak wytlumaczyc to, ze firma X., ktorej szefem jest "syn wujka ciotecznego brata" jednego ze znanych politykow otrzymal kontrak na budowe, mimo ze nie mial dostatecznych uprawnien? Itd.
NIby nie ma w tym nic dziwnego, ze informacje o tak ogromnych machlojkach finansowych i korupcji trafiaja na pierwsze strony gazet, ale nalezy pamietac, ze w Indiach, w przeciwienstwe do reszty swiatam, gdzie lapowkarstwo uprawiane jest po kryjomu, branie lapowek, czy tez promowanie "swoich ludzi" jest czyms zupelnie normalnym. To nie jest zadna tajemnica, ze juz niedlugo zbliza sie Diwali, a co w zwiazku z tym - w ministerstwach i urzedach pojawia sie zanjomi i "przyjaciele" panow urzednikow, ktorzy bede chcieli wreczyc "skromny" prezent... orzechy, koperte, kluczyki do samochodu...
Polecam zajrzec do ksiazki "The White Tiger" ("Bialy Tygrys") autorstwa Aravinda Adiga, ktora to opowiada miedzy innymi o tym w jaki sposob funcjonuje indyjski swiat businessu. Lapowka tu, lapowka tam, telfon tu, telefon tam...

Cieszy bardzo wyjatkowo sprawna i szybka akcja Urzedu Skarbowego. Byc moze ogromne niezdowolenie spoleczne, ktore towarzyszylo CWG (tak moi drodzy Delhi bylo podzielone na "tych za" i "tych przeciw") sprawi, ze dowiemy sie wreszcie na co tak na prawde wydano ogromne pieniadze przeznaczone na CWG.

CWG skonczyly sie kilka dni temu. Co daly Delhi? Kilka swiatowej klasy obiektow sportowych, ktore beda teraz urzywane przez bogate elity miasta, nowe pospiesznie budowane linie metra i wiecej autobusow, daly tygryska Shera - maskotke CWG, kilka odremontowanych chodnikow, ktore i tak niedlugo znow pelne beda dziur, daly sprawdzian cierpliwosci - konkurs pt. jak przetrwac kiedy zablokuja drogi a miasto wycofa wszystkie prywatne autobusy? Daly miasto wolne od zebrakow i bezdomnych, ktorych nie mozna przeciez pokazac zagranicznym delegatom - zebracy i bezdomni zaostali wywiezieni gdzies poza obreb Delhi, ale spokojnie - wroca tu pieszo juz za kilka dni. Slumsy zostaly zasloniete ogromnymi billboardami reklamujacymi CWG, by nie godzily w oczy przybyszy. Jednym slowem - Delhi zrobilo sobie piekny makijaz na czas CWG, ale juz teraz nadzszedl czas by powoli siegnac po artykuly do demakijazu i znow odslonic swoja prawdziwa twarz.

Jibananda Das "Bonolata Sen"

2010-10-13T08:50:00.004-07:00

Wiele lat temu podczas zajec z poezji bengalskiej moj wykladowca zamknal oczy i zaczal mowic wiersz... Banalata Sen...

হাজার বছর ধরে আমি পথ হাঁটিতেছি পৃথিবীর পথে,
সিংহল সমুদ্র থেকে নিশীথের অন্ধকারে মালয় সাগরে
অনেক ঘুরেছি আমি ; বিম্বিসার অশোকের ধূসর জগতে
সেখানে ছিলাম আমি ; আরো দূর অন্ধকারে বিদর্ভ নগরে;
আমি ক্লান্ত প্রাণ এক, চারিদিকে জীবনের সমুদ্র সফেন,
আমারে দুদণ্ড শান্তি দিয়েছিলো নাটোরের বনলতা সেন।

চুল তার কবেকার অন্ধকার বিদিশার নিশা,
মুখ তার শ্রাবস্তীর কারুকার্য; অতিদূর সমুদ্রের 'পর
হাল ভেঙে যে নাবিক হারায়েছে দিশা
সবুজ ঘাসের দেশ যখন সে চোখে দেখে দারুচিনি-দ্বীপের ভিতর,
তেমনি দেখেছি তারে অন্ধকারে; বলেছে সে , ' এতোদিন কোথায় ছিলেন?'
পাখির নীড়ের মত চোখ তুলে নাটোরের বনলতা সেন।

সমস্ত দিনের শেষে শিশিরের শব্দের মতন
সন্ধ্যা আসে; ডানার রৌদ্রের গন্ধ মুছে ফেলে চিল;
পৃথিবীর সব রঙ নিভে গেলে পাণ্ডুলিপি করে আয়োজন
তখন গল্পের তরে জোনাকির রঙে ঝিলমিল;
সব পাখি ঘরে আসে--সব নদী--ফুরায় এ-জীবনের সব লেনদেন;
থাকে শুধু অন্ধকার, মুখোমুখি বসিবার বনলতা সেন।

I’ve been walking the paths of this world
For a thousand years. Much have I travelled
From the waters of Ceylon to the Malaya seas;
In the withering worlds of Ashoka and Vimvisara,
Where I lived in the still more distant city of Vidarva.
A tired soul am I, spindrift raging all round me,
I’d but moments of quiet, with Banalata Sen of Natore.

Her hair was like the distant dark nights of Vidisha
Her face – sculpted lines from Sravasti!
Like a ship-wrecked sailor who’s lost his compass
Finds a green patch of Cinnamon Island on a faraway sea,
I’ve seen her in darkness. Said she,
‘Where have you been so long?’
Looking up with her bird’s-nest eyes,
Banalata Sen of Natore.

As the day drifts to an end, darkness descends
Like the sound of dewdrops.
Kites wipe the smell of sunshine off their wings.
As the colours of the day fade, manuscripts take over.
And then the glimmering fireflies gather for tales.
All the birds come home, all the rivers;
All exchanges come to an end. Darkness reigns
And there remains, to sit before me – Banalata Sen.

Ten wiersz autorstwa Jibanandy Dasa, to jeden z najlepiej znanych (zaraz po poezji (Rabindranatha Tagore) fragmentow poezji bengalskiej. Napisany w 1934 roku wiersz jest holdem poetyckim dla tajemniczej kobiety, ktora jako jedyna jest w stanie ukoic strudzona dusze poety wedrowca....

Moj nauczyciel nigdy takiej kobiety nie spotkal. Kilka dni temu dowiedzialam sie, ze odszedl... Ze sam chcial odejsc...

Co by sie stalo gdyby gdzies na jego drodze stanela kiedys Banalata Sen???

Moze blog to nie jest nalepsze miejsce na dzielenie sie takimi myslami, ale ten przepiekny wiersz zawsze bedzie kojarzyc mi sie z tym wlasnie wykladowca... Z wykladowca, ktory czytal tez Rozewicza, uwielbial filmy Tarkowskiego, zachwycal sie smakiem wodki przywiezionej z Polski. Razem czytalismy "Pather Pancali" "Piesn Drogi" autorstwa Bibhutibhushana Bandopadhyaya. Jesli ktos widzial film Satyajit Raia o tym samym tytule, to zdecydowanie zachecam do siegniecia po ksiazke - moim zdaniem jest ona duzo bardziej malownicza. Apu i Durga, dwojka dzieci z ubogiej braminskiej rodziny zniewala swoja checia poznania swiata i niewinnoscia graniczaca z naiwnoscia, ktora okazac moze tylko czyste dzieciece serce.

Taki zawsze pozostanie dla mnie moj nauczyciel - rozdart gdzies pomiedzy mrocznymi rozterkami zycia i pragnacy chwili wytchnienia i spokoju, a z drugiej strony tak bardzo pelen ciekawosci swiata... Jibananda Das nigdy nie wyjechal poza Indie, trudno nawet powiedziec, zeby wyjechal gdzies poza Bengal, a jedna byl wielkim podroznikiem, ktory przemierzal swiat przez tysiace lat... A. Sir tez przemierzyl tysiace mil w swojej wyobrazni i duszy...

bardzo mi go brakuje...

Fotek kilka z sesji zdjeciowej pod tytulem Yoga

2010-10-13T07:05:00.001-07:00

Kapota Asana

wariacje w temacie shirsha asana

nataraja asana

Takie tam smutki i marudki....

2010-10-13T07:03:00.000-07:00

Jedna z najstraszniejszych rzeczy jaka sie moze czlowiekowi przydazyc, to siedziec w domu z lekka goroczka I kapiacym nosem kiedy tak na prawde powinno sie wlasnie przygotowywac do tysiaca rzeczy….
Przez ostatnich kilka tygodni niewiele rzeczy sie dzialo, az tu nagle wczoraj rozdzwonily sie telefony:
chcialismy zaprosic pania do zrobienia choreografii dla 200 uczniow szkoly w……….;
za 2 dni koniecznie musisz leciec do …………u, bo znow bedziemy robic sztuke, a ja jestem zajety festiwalem w ………….., wiec ty musisz zrobic proby;
Asha, co robisz w listopadzie, bo 14tego bedziemy miec grupowy wystep tanca ………………, wiec powinnas zaczac znow przychodzic na proby zespolu;
przepraszam, chcialem spytac o zajecia z jogi;
Asha, czy zgodzilabys sie pozowac do mojego obrazu przedstawiajacego …………..?
Asha, od 15 listopada zaczynamy proby do sztuki, bo gramy ja na festiwalu ……………….., wiec musimy sie solidnie przygotowac….
Asha, przeciez obiecalas przyjechac na nasz festiwal do ………….., prosze cie, wszyscy muzycy bardzo czekaja I chca cie poznac – jestes ich ulubionym telefonicznym sluchaczem.

Biedna Asha… co I jak ma zrobic zeby wszystkich zadowolic I jeszcze przy okazji zarobic na siebie pieniadze? A na dodatek lezy w lozku z goraczka I kapiacym nosem… obok oba koty udaja, ze sa grzecznymi przyjacielskimi kotkami I wyleguja sie tak juz od kilku godzin, szczesliwe ze pani jest w domu… Biedne – nie wiedza jeszcze, ze w sobote musze zlapac samolot do …………… I nie wiem jak na razie kto sie nimi zajmie…

Taki jakis podly chory humor mam dzis… Niezdecydowanie I grafomanstwo……….

Przepraszam wszystkich czytajacych – nienawidze byc chora…

Post-weekendowy przeglad zdarzen:

2010-10-04T09:56:00.000-07:00

Ostatnich kilka dni dalo mieszkancom Delhi Commonwealth Games, kolejna linie metra, wagon tylko dla kobiet w pociagach metra, a calym Indiom odczytano wyrok w ciagnacej sie od wielu lat sprawie zburzenia meczetu Babri w Ayodhyi.

Commonwealth Games, czyli igrzyska olimpijskie dla panstw, ktore przynalezaly do wspolnoty brytyjskiej to z jednej strony wielka szansa dla indii i delhi na pokazanie sie jako nowoczesny kraj na arenie miedzynarodowej, z drugiej ogromna porazka po raz kolejny demaskujaca fatalna sytuacje spoleczno-socjalna ubogich obywateli, korupcje wsrod politykow i biznesmanow oraz wszedobylska biurokracje. Gazety od kilku tygodni rozpisuja sie pokazujac jak okropne warunki panuja w budynkach przezanczonych dla sportowcow - brudne toalety, dzikie psy wloczace sie po terenia osiedla itd. okropny jest tez los niewidocznych cichych budowniczych obiektow sportowych i infrastruktury. Robotnicy nie dostaja obiecanej dziennej stawki, zamiast minimalnej stawki dziennej (ok 200 rs) dostaja polowe, mieszkaja w smierdzacych slumsach bez toalet, jesli zachoruja na dengue lub malarie czy inna chorobe po prostu traca prace... A urzednicy????? Miliardy rupii utopione w Commonwealth Games, z ktorych duza czesc z pewnoscia trafila do kieszeni urzednikow, bo jak innaczej mozna wytlumaczyc min. to, ze firma ktora byla odpowiedzialna za zawalenie sie poltora roku temu czesci bloku stanowiacego naziemna linie metra, dostala kontrak na budowe mostu laczacego stadion z innymi budynkami (most zawalil sie tydzien przed rozpoczeciem Commonwealth Games). Z drugiej strony CWG to rowniez szansa na utworzenie stanowisk pracy dla wielu tysiecy osob i swiatowej klasy obiekty sportowe, ktore zostana pozniej udostepnione do urzytku zwyklym mieszkancom delhi.

Kolejna linia metra to sukces, bo udalo ja sie skonczyc w terminie, ale tez porazka - pociagi maja dlugie przestoje w tunelu, stacje sa niewykonczone i widac jak najbardziej, ze wszystko budowane bylo w ogromnym pospiechu (moze nic sie nie zawali).

Kobiecy wagon w metrze to ogromny plus dla zarzadu metra!!!!! kciuki do gory!!!! W kazdym pociagu metra wagon zaraz za kabina motorniczego przeznaczony jest wylacznie dla kobiet. wierzcie mi, ze po wielu dniach jezdzenia w scisku ogromnym kazda kobieta ceni sobie ogromnie komfort zdecydowanie mniej zatloczonego wagonu kobiecego. Panowie wciaz jeszcze probuja wsiadac do tego przybytku (oznaczonego pieknie wymalowanymi na peronie rozowymi literami "tylko dla kobiet"), wiec w wagonach kobiecych jezdza panowie policjanci z kijami i przeganiaja intruzow. (gdyby to byl bombaj, to panie pewnie same wzielyby sie do roboty i wypchnely nieporzadanych gosci z pociagu, ale mieszkanki delhi nie sa jeszcze tak drapieznymi feministkami). jednym slowem - wagon kobiecy - goraco polecam!!!!!!

Wyrok w sprwaie Babri Masjid to material na kolejny post. Wyrok mial stanowic o tym do kogo nalezy ziemia w Ayodhyi, na ktorej wieki temu stala hinduistyczna swiatynia poswiecona Ramie, ktory w tejrze Ayodhyi sie urodzil. Swiatynia ta zostala zburzona w 1527 przez muzulmanow, a na jej miejscu zostal postwiony meczet. Jeden z najwiekszych meczetow w stanie Uttar Pradesh, ktory zostal zburzony w niemal kilka godzin przez ogormny tlum fanatykow hinduizmu w 1992. Sad uznal, ze ziemie nalezy podzielic na 3 czesci - 1/3 nalezec ma do muzulmanow, a 2/3 do 2 odrebnych organizacji hinduistycznych. po wyroku, na ktory cale indie oczekiwaly z biciem serca,zamieszek nie bylo, ale na pewno nie jest to jeszcze ostateczny wyrok w tej sprawie - na pewno ktoras ze stron wniesie sprawe do sadu najwyzszego o kolejne ropatrzenie wyroku. Sprawa znow bedzie sie ciagnac latami...

Ciagle pada...

2010-09-23T01:49:00.000-07:00

Ciagle pada.......
Rano pada, w poludnie pada, wieczorem tez pada, nawet w nocy nie przestaje...
Dawno juz nie mielismy w Delhi tak dlugiego monsunu. Normalnie deszcze koncza sie gdzies w polowie sierpnia, ale tym razem codziennie leje nieustannie, a to juz przeciez koniec wrzesnia.
Miasto przypomina wielkie korytarze rzeczne -po kazdej ulewie ulice zamieniaja sie w ogromne rwace rzeki w ktorych przechodnie brna po kolana w wodzie. Silniki samochodow i motorow nie chca zapalic, autobusy stoja w godzinnych korkach.
Codziennie przejezdzam przez Yamune - rzeke oddzielajaca wschodnie Delhi od zachodniego. FIlary mostu sa zatopione w wodzie, a z okien metra widac rwacy brazowy potok ktory niesie ze soba galezie, plastikowe torebki i inne przedmioty.
Piekne rozowe sciany mojego pokoju zrobily sie wczoraj zielone... i to bez uzycia farby... plesn na scianach... w pokoju zatechly zapach plesni...
zapalki sa tak wilgotne, ze rano nie mozna ich zapalic...
pozostawione na zewnatrz uprane sari jest mokre od 4 dni.
We wtorek zawalil sie fragment wiaduktu budowanego przy stadione sportowym.
W szpitalach nie ma miejsc, a dengue, ktore roznosza komary i innego rodzaju choroby zwiazane z brudna woda zbieraja swoje zniwo jak nigdy do tad.
W niektorych dzielnicach z powodu deszczu po kilka godzin dziennie nie ma pradu.

Na prawde marze o tym, zeby w koncu wyjrzalo slonce. O tym, zeby wreszcie zalozyc ladne sari i nie przejmowac sie tym ze ochlapie je blotem przejezdzajacy samochod. Marze o tym, zeby spokojnie pojsc wieczorem na kawe do kawiarni "pod chmurka", zeby mieszkanie milo pachnialo, zeby spokojnie pojsc na spacer...

Takich deszy nie bylo w Delhi od kilkudziesieciu lat. Mam nadzieje, ze tak obfitego monsunu nie bedzie przez najblizszych kilkadziesiat.

Tu i tam, tam i tu....

2010-08-28T01:48:00.000-07:00

Znow jestem w swoim goracym, wilgotnym, glosnym, brudnym miescie :) To mile uczucie. Uczucie powrotu do czegos znanego, mojego prywatnego. Z drugiej strony ostatnich kilka dni sprawilo, ze znow zaczelam sie zastanawiac nad tym co jest prawdziwe a co jest tylko zluda w zyciu. Ktora czesc rzeczywistosci nas otaczajacej jest dla nas, a ktora zostala wykreowana przez mechanizmy otaczajacego nas swiata.
ostatnie dni to przebywanie dwoch roznych swiatach, ktore nigdzie sie ze soba nie spotykaja. jak mozna porownac pokaz mody odbywajacy sie w pieciogwaizdkowym hotelu i flet cyganskiego muzyka grajacego gdzies na piaszczystych wydmach rajasthanskiej pustyni?
Ostatni tydzien byl pelen kontrastow. Z jednej strony wieczor w pieciogwaizdkowym hotelu: darmowe drinki, transsexulany wlasciciel salonu fryzjerskiego, ktory byl dusza towarzystwa, a w innych okolicznosciach bylby prawdopodobnie uznany za glosnego, rozwydrzonego hijre. (Hijrowie to "trzecia plec, transwestyci, transseksualisci, lub tez kastraci, ktorzy zazwyczaj zajmuja sie prostytucja, zebraniem na skrzyzowaniach, spiewaniem, a raczej glosnym krzyczeniem na weselach, lub wtedy gdy gdzies urodzi sie dziecko) Modele i modelki z mocnym makijazemi beznamietnym wyrazem twarzy. Drogie, ale za to jakze karykaturalnie udziwnione i brzydkie stroje...
Zdrugiej strony w nocy obudzil mnie telefon z Rajsthanu... Algoza... Piekna melodia, ktora gdzies na pustyni pod gwaizdami ktos gral specjalnie dla mnie... Algoza to instrument folkowy ktory przywedrowal do rajasthanu z punjabu. Wyglada tak jakby ktos trzymal w ustach 2 flety i gral na nich rownoczesnie. Tabla... I spiew....
Mam nadziej, ze nigdy w zyciu nie skusi mnie przepych i kolorowe swiatla tysiaca fleshy, a zawsze bede pamietac widok tysiaca gwiazd nad moja glowa... zapach pustyni i widok tanczacych pawi...
mam nadzieje...

Eklavya...

2010-08-19T04:02:00.000-07:00

Nie wiem czy pamietacie o tym jak pisalam o pracy nad sztuka w Rajasthanie. Dzis pokaze wam linki do sztuki w ktorej graja nasze dzieci... sztuka opowiada o historii Eklavyi - chlopca ktory chcial uczyc sie lucznictwa od slynnego Guru Drony. Eklavya to pochodzi z plemienia nishadha i wedlug tradycji nie ma prawa uczyc sie sztuki zarezerwowanej dla wojownikow (kshatriya). Drona nie zgadza sie przyjac go na swojego ucznia. Zrozpaczony Eklavya jest jednak nieugiety w swoim postanowieniu - z gliny lepi pomnik nauczyciela i sam cwiczy lucznictwo. Jego wysilki sa zakonczone sukcesem... Ale do czasu - pewnego razu Drona wraz ze swoim ulubionym uczniem Arjuna spotykaja w lesie Eklavye. Drona domaga sie by Eklavya zaplacil mu za nauke. Zaplata ma byc... kciuk Eklavyi, bez ktorego nie bedzie on njuz w stanie wypuszczac strzal w precycujnie obrany cel. W tradycyjnej historii Eklavya oddaje kciuk swojemu mistrzowi. Nasze dzieci innaczej koncza historie - eklavya odmawia oddania kciuka. Coz to za zaplata za nauke, ktora odbiera ci mozliwosc uzywania swojej wiedzy????

Milego ogladania:

Pierwsza czesc filmu:

Druga czesc:

Trzecia czesc:

Zdjęcia z pokazu Nrtya Maalaa

2010-08-18T10:58:00.000-07:00

Kilka zdjec z pokazu Nrtya Maalaa, ktory odbyl sie 13.08.2010 w Warszawie. Autorem zdjec jest Jacek Kaczmarczyk

Post - Independance Day post :)

2010-08-17T01:14:00.000-07:00

Dzien Niepodleglosci to dzien szczegolny dla kazdego kraju. Nie tylko kraju. Mysle, ze kazdy kto pewnego dnia odkryl, ze jest niezalezny od innych i sam moze stanowic o sobie obchodzi takie male prywatne dni niepodleglosci. Niepodleglsci od innych, od narzuconego sposobu mylenia, od braku mozliwosci ponoszenia konsekwencji wlasnych czynow. Uzyskanie niepodleglosci to poczatek dalekiej drogi. Drogi na ktorej nalezy znalezc swoj wlasny odrebny charakter, swoj model zachowan, polityki prywatnej, jesli mowimy o niepodleglosci jednostki, i polityki panstwowej, jesli mowic o niepodleglosci panstwa.
Wydaje mi sie, ze w wypadku Indii i Pakistanu, bo przeciez noc 14/15 Sierpnia 1947 roku sprawila, ze na mapie swiata pojawily sie 2 panstwa, poszukiwania wlasnej drogi beda trwaly jeszcze dlugo. Przeczytalam ostatnio piekny wiersz anonimowego poety bengalskiego, ktory o niepodleglosci napisal tak : "Uzyskalismy niepodleglosc, ale czy dostalismy wolnosc?". Wydaje mi sie, ze te slowa bardzo dobrze oddaja sytuacje w jakiej znajduje sie spoleczenstwo obu panstw.
Mysle, ze trudno jest byc w Indiach prawdziwie wolnym czlowiekiem. Caly czas gdzies czycha widmo kastowosci, przedkladania dobra syna nad corke, aranzacja malzenstw, bieda w wioskach itd. Z drugiej strony coraz wiecej osob zdaje sie otwierac oczy na otaczajaca je rzeczywistosc i probuje walczyc z lancuchami zwiazujacymi rece tysiacom osob.
Zawsze w takich momentach przypomina mi sie zdjecie mojego przyjaciela stojacego razem ze swoja mama. Niby nic szczegolnego - rodzinne zdjecie, a jednak... Moj przyjaciel pochodzi z niskiej kasty, jego rodzice zajmowali sie praniem odziezy. Czesto zdazalo sie, ze ktos nie chcial zaplacic za usluge. W koncu tym lepiej urodzonym naleza sie poslugi... Ktoregos dnia tata mojego kolegi zaprotestowal... Po kilku dniach ktos podpalil mame mojego przyjaciela... Przezyla, ale ma poparzona twarz, szyje i rece... Moj przyjaciel pracuje z dziecmi pochodzacymi ze wsi. Probuje pokazac im, ze tylko dzieki nauce maja szanse stanac gdzies wyzej w hierarchii spolecznej.
15 sierpnia to dzien gdy puszcza sie latawce. Cale niebo pokryte jest latawcami przeroznej wielkosci, kolorow i ksztaltu. Na niebie tocza sie prawdziwe bitwy latawcowe - nalezy tak poprowadzic linke swojego latawca aby podciac linke przeciwnika. Uwielbiam latawcowe bitwy :)
Tegoroczny Dzien Niepodleglosci byl nieco inny - po raz pierwszy od wielu lat spedzilam to swieto w Polsce. To bardzo mile, ze spolecznosc indyjska w Polsce jest tak liczna i potrafi zorganizowac ciekawe obchody swieta - byla parada indyjska, pokazy tancow itd.
Niestety pietnastego sierpnia tego roku spotkalo mnie tez przykre zdarzenie. Zostalam poproszona o przyjscie w "jakims tradycyjnym stroju". Ubralam sie w Mekhela i Chadar - tradycyjny stroj z Assamu. Musialam przejsc niewielki kawalkek przez centrum miasta aby spotkac sie z organizatorami obchodow tego swieta. Nie przytocze tu komentarzy jakie uslyszalam po drodze. Bylo to przykre. Bardzo przykre zwazywszy na to, ze zawsze opowiadam swoim znajomym w Indiach o tym jak bardzo Europa jest kulturalna i jak nikt nie pozowlilby sobie na zaczepki w miejscu publicznym... Juz wiem, ze sie mylilam.... to przykre, ze wciaz jeszcze musimy sie uczyc tolerancji wobec innosci.
Tegoroczny Dzien Niepodleglosci byl tez dniem szczegolnym z innych wzgledow. W czasie gdy Hindusi swietowali za ich zachodnia granica milony osob cierpialy na skutek powodzi. Mam nadzieje, ze wszyscy swietujacy pamietaja o tym, ze kiedys Indie i Pakistan byly jednym krajem i ze przyszlosc wszystkich powinna polegac raczej na laczeni sie i przyjazni, a nie na dzieleniu i chodowaniu wzajemnych animozji. Nieszczescie takie jak w Pakistanie mogloby spotkac kazde inne panstwo na swiecie, nie zapominajmy o tym i pomozmy jak tylko mozemy.

Vande Mataram,
i Happy Independance Day

Romantycznie.....

2010-08-13T04:38:00.000-07:00

Jako, ze czasami robie sie bardzo romantyczna to dzis przepiekna piosenka, ktora najpiekniej brzmi gdy ktos gra na gitarze pod gwiazdami :)

Benaglska piosenka... Shopno dekhbo bole... Spiewa Moushumi Bhowmick

Wspomnien czar....

2010-08-10T07:17:00.000-07:00

Czasem zastanawiam sie w jaki sposob zaczela sie moja fascynacja Indiami. Przypadek? Przeznaczenie? Glos wewnetrzny? Moze mieszkalam tam w poprzednim zyciu? ;) Nie wiem, wiem natomiast, ze Indie towarzyszyly mi od malego.

Moj dziadek w 1960 roku odwiedzil Delhi i Kalkute. O jego podrozy wiem niewiele - zmarl zanim sie urodzilam, ale pozostawil po sobie piekny album pelen starych fotografii.

Te dwa zdjecia to dosc szczegolna pamiatka. Widac na nich pomnik krola Jerzego V-tego stojacy na cokole przy India Gate. Tego pomnika juz nie ma. W polowie lat szescdziesiatych zostal on przeniesoiny do Coronation Park.

Inne wspomnienia z podrozy mojego dziadka to piekne sari w ktore uwielbialam sie owijac gdzy bylam jeszcze mala dziewczynka. Moja mama uszyla sobie z tego sari suknie balowa, ktora przerobila pozniej na stroj ksiezniczki dla mnie na zabawe w przedszkolu. Przyznam sie, ze rodza sie tu we mnie bardzo mieszane uczucia - z jednej strony cudownie bylo byc prawdziwa indyjska ksiezniczka majac 5 czy 6 lat, z drugiej ogromnie szkioda mi przepieknego zielono-srebrnego sari.

Kolejne wspomnienie z tego okresu to rok 1984. Dostalam wtedy chomika. Pamietam, ze siedzialam razem z moja babacia i chomikiem przed telewizorem i akurat w Dzienniku (dla tych co nie pamietaja - tak wtedy byl Dziennik) podano wiadomosc o zamachu i smierci Indiry Gandhi. Postanowilam nazwac chomika imieniem Pani Premier Indii, ale babcia zaczela mi tlumaczyc, ze Indira Gandhi byla wielkim czlowiekiem, politykiem i wazna osoba i nadanie jej imienia mojemu bezoogoniastemu stworzonku nie jest jej zdaniem najlepszym pomyslem.

Jeszcze inne wspomnienie to historia pewnej branzoletki, ktora dziadek przywiozl w prezencie dla mojej mamy. Byla to piekna srebrna filigranowa bransoletka....Ani ja ani mama nie wiedzialysmy skad doklanie pochodzi. Mieszkalam juz w Indiach kilka lat zanim wybralam sie na wakacje do Puri w stanie Orissa. Podczas jednego ze spacerow skrecilam w malenka waska uliczke, ktora..... wypelniona byla malenkimi sklepikami ze srebrna bizuteria taka jak bransoletka przywieziona przez mojego dziadka... Moja bransoletka pochodzila z Orissy. Podobnej bizuterii uzywaja tancerki Odissi.

To wlasnie fragment sciany swiatyni Slonca w Konark niedaleko Puri.

Jeszcze inne wspomnienie to wisorek, ktory dostalam bardzo dawno temu. Wisiorek mial bardzo dziwny ksztalt, cos jakby 3D :) a ja majac niewiele ponad 10 lat nie wiedzialam wtedy ze byl to symbol AUM:

Serdecznie Zapraszamy

2010-08-10T07:13:00.000-07:00

Some Clips of Construction Part of a Drama.flv

2010-08-05T05:39:00.000-07:00

Ponizsze wideo to ciag dalszy wspomnien z Rajasthanu. Mozna obejzec fragmenty prob do spektaklu, o którym pisalam jakis czas temu. Radze przymknac ucho na strone muzyczna prezentacji - wlasciwi muzycy pojawili sie dopiero na scenie :)

Reklama z cyklu - na prawde warto!

2010-08-02T01:26:00.000-07:00

W ramach odstresowywania sie podczas przymusowych wakacji w Ojczyznie, ktora buduje kosmiczne stadiony Xlecia i walczy o drewniane krzyze, kiedy moglaby np. zadbac o budowe szkol, sierocincow czy szpitali, pojechalam sobie wczoraj do Lublina. W Lublinie mieszka moja przyjaciolka, ktora mieszkala kiedys razem ze mna w Indiach. Jako, ze nalezy cos w zyciu robic, a moja przyjaciolka jest osoba przedsiebiorcza, to zalozyla ona sklep z indyjskimi artykulami do dekoracji wnetrz.

Zarowno sklep jak i przyjaciolka sa przepiekne i warto odwiedzic to miejsce po to by napic sie pysznej herbaty, porozmawiac o Indiach, lub Syrii, w ktorej owa przyjaciolka rowniez mieszkala. Mozna tez wyjasnic swoje watpliwosci jezykowe dotyczace języka Hindi, badz tez Urdu. W sklepie znajdziecie wiele przepięknych artykulów dekoracyjnych - podstawki do kadzidelek, obrazy na sciane, pufy, rzezby, maski, fajki wodne itd. Jesli chcecie fachowych porad, to wlascicelka sklepu skonczyla w Indiach z wyróżnieniem kurs Vaastushastry - tradycyjnej metody urządzania wnętrz. Serdecznie Was zapraszam do odwiedzenia strony internetowej sklepu:

www.saffronhouse.pl

Mozna skladac zamowienia telefoniczne lub przez internet :)
Milych zakupow :)

Assam na motorze...

2010-07-28T13:39:00.000-07:00

Krotki film krecony na motorze gdzies pomiedzy Assamskimi wioskami...

Assam... raj na ziemi...

2010-07-20T12:30:00.000-07:00

Kiedy pierwszy raz pojechalam do Indii na dluzej wybralam sie na jakis czas na poludnie do stanu Kerala i wydawalo mi sie, ze zobaczylam raj na ziemi... Palmy kokosowe, picie wody prosto z kokosa, kobiety z bialymi kwiatami we wlosach, biale sari ze zlotym borderem, slonie w swiatyni, spektakle Kudiyattam, Appam.... raj!!!! miesiac temu odkrylam kolejny raj! tym razem zupelnie innej stron mapy Indii, bo na polnocnym wschodzie, w Assamie.
Wyjazd do Assamu zaproponowal mi jeden z moich studentow rok temu po to zebym razem z nim wyrezyserowala sztuke na podstawie wierszy Zubeena Garga. Zubeen Garg to bozyszcze Assamu-najpopularniejsz muzyk i aktor tego stanu. Spiewal tez dla wielu filmow z Bollywood, min. Mere Watan z filmu Fizaa i Socha Nahi Tha z filmu Kaante. Prywatnie Zubeen jest przemilym facetem. Poznalismy sie w Guwahati gdzie wlasnie kreci swoj najnowszy dwujezyczny filmy "You are not my Julie". Przez ponad godzine rozmawialismy o sztuce, poezji, sadzeniu drzezw, o tym ze rzad powinien wreszcie cos zrobic z ulicami po monsunie. Mila jest rowniez malusienka skosnooka zona Zubeena, ktora jest projektantka mody.
Rok przygotowan do spektaklu minal nam na kontaktowaniu sie z Zubeenem, ktory specjalnie dla nas nagral plyte ze swoimi wierszami, na planowaniu kto co i jak zrobi w trakcie przygotowan do wystepu, na czytaniu poezji Zubeena i dyskutowaniu o niej itd.
Tak na prawde to nikt nie bardzo wierzyl w nasz projekt. Assam ine nalezy do miejsc gdzie obcokrajowcy przyjezdzaja pracowac. Nieco turystow pojawia sie zeby odwiedzic par narodowy, ale nikt nie przyjezdza tu na dluzej.
Powod? ULFA, czyli United LIberation Front of Assam. Zalozona 7 kwietnia 1979 organizacja kiedys dzialajaca na rzecz wspomagania lokalnej ludnosci, a pozniej jako organizacja militarna/terrorystyczna. ULFA domaga sie odlaczenia Assamu od Indii. Ulfa raz po raz organizuje mniejsze lub wiekszezamachy bombowe - w dniu kiedy wyjezdzalam z Guwahati wybuchlo tam 5 bomb, tydzien wczesniej wykolejono pociag, itd.. Turysci nie przyjezdzaja tu bo w 1991 roku ULFA uprowadzila i zamordowala rosyjskiego inyniera.
Kiedy pierwszego dnia jechalismy pociagiem z Guwahati do Nagaon lezalam sobie spokojnie na polce z bagazami (na dole na siedzeniach bylo troche tloczno...) nagle pociag zatrzymal sie, a wszyscy zaczeli uciekac... Bomba.... Na szczescie okazalo sie, ze tym razem nie byla to bomba tylko zapalily sie hamulce... Rozejrzalam sie dookola... Piekne zileone pola ryzowe, jeziora z rybami, palmy kokosowe, czerwone kwiaty, piekne kobiety, niebieskie nebo... NIGDY NIE ZROZUMIEM JAK W IMIE RELIGII, KOLORU SKORY, KASTY CZY NARODOWOSCI LUDZIE MOGA CHCIEC ZNISZCZYC TAK PIEKNE MIEJSCA!!!!! PO CO??? W IMIE CZEGO????

Moj uczen pochodzi z biednej rodziny Muzulmanow. Mieszkalam w domu jego brata, bo w domu rodzicow nie ma miejsca na kolejna osobe. Dom jest w wiosce w jungli. Podloga w kuchni zrobiona jest z gliny, a dach z blachy. lazienka jest na zewnatrz - kapac trzeba sie przy studni. W domu i obok domu mieszkaja rodzinne zwierzeta - koty, kury, kozy. Po scianach od czasu do czasu chodza ogromne miesiste pajaki. Nad glowami lataja wszedobylskie komary. Spi sie pod moskitiera.
Pierwszej nocy obudzily mnie malenkie swaitelka przemieszczajace sie po moim pokoju... W pierwszej chwili przestraszylam sie, dopiero pozniej dotarlo do mnie, ze sa to.... swietliki.... cala masa swietlikow.

Nastepnego dnia wychodzimy na spacer z jedna z kuzynek. W Assamie nie ma problemow na podlozu "religijnym", ale gdy owa kuzynka uciekla zeby wyjsc za maz za muzulmanina to wyrzekla sie jej cala jej braminska rodzina. Od 14tu lat nie zadzwonili do niej nawet mama z tata czy siostry. Ale takie problemy to rzadkosc. Moj przyjaciel planuje za rok slub ze swoja dziewczyna ktora jest Hinduistka.

Wiecej zdjec z Assamu znajduje sie tu.

Nastrojowo.....

2010-06-15T08:39:00.000-07:00

Wiersz Wieslawy Szymborskiej - (dziekuje ci K. ze mi go pokazalas)

Milosc od pierwszego wejrzenia

Oboje są przekonani,
że połączyło ich uczucie nagłe.
Piękna jest taka pewność,
ale niepewność piękniejsza.

Sądzą, że skoro nie znali się wcześniej,
nic między nimi nigdy się nie działo,
A co na to ulice, schody, korytarze,
na których mogli się od dawna mijać?

Chciałabym ich zapytać,
czy nie pamietają -
może w drzwiach obrotowych
kiedyś twarzą w twarz?
jakieś “przepraszam” w ścisku?
głos “pomyłka” w słuchawce?
- ale znam ich odpowiedź.
Nie, nie pamietają.

Bardzo by ich zdziwiło,
że od dłuższego już czasu
bawił się nimi przypadek.

Jeszcze nie całkiem gotów
zamienić się dla nich w los,
zbliżał ich i oddalał,
zabiegał im drogę
i tłumiąc chichot
odskakiwał w bok.

Były znaki, sygnały,
cóż z tego, że nieczytelne.
Może trzy lata temu
albo w zeszły wtorek
pewien listek przefrunął
z ramienia na ramię?
Było coś zgubionego i podniesionego.
Kto wie, czy już nie piłka
w zaroślach dzieciństwa?

Były klamki i dzwonki,
na których zawczasu
dotyk kładł się na dotyk.
Walizki obok siebie w przechowalni.
Był może pewnej nocy jednakowy sen,
natychmiast po zbudzeniu zamazany.

Każdy przecież początek
to tylko ciąg dalszy,
a księga zdarzeń
zawsze otwarta w połowie.

DESIDERATA.... dzis w orginale....

2010-06-14T21:34:00.000-07:00

Piekny wiersz napisany w 1927 roku przez Maxa Ehrmanna:

Desiderata

Go placidly amid the noise and haste,
and remember what peace there may be in silence.
As far as possible without surrender
be on good terms with all persons.
Speak your truth quietly and clearly;
and listen to others,
even the dull and the ignorant;
they too have their story.
Avoid loud and aggressive persons,
they are vexations to the spirit.
If you compare yourself with others,
you may become vain and bitter;
for always there will be greater and lesser persons than yourself.
Enjoy your achievements as well as your plans.
Keep interested in your own career, however humble;
it is a real possession in the changing fortunes of time.
Exercise caution in your business affairs;
for the world is full of trickery.
But let this not blind you to what virtue there is;
many persons strive for high ideals;
and everywhere life is full of heroism.
Be yourself.
Especially, do not feign affection.
Neither be cynical about love;
for in the face of all aridity and disenchantment
it is as perennial as the grass.
Take kindly the counsel of the years,
gracefully surrendering the things of youth.
Nurture strength of spirit to shield you in sudden misfortune.
But do not distress yourself with dark imaginings.
Many fears are born of fatigue and loneliness.
Beyond a wholesome discipline,
be gentle with yourself. You are a child of the universe,
no less than the trees and the stars;
you have a right to be here.
And whether or not it is clear to you,
no doubt the universe is unfolding as it should.
Therefore be at peace with God,
whatever you conceive Him to be,
and whatever your labors and aspirations,
in the noisy confusion of life keep peace with your soul.
With all its sham, drudgery, and broken dreams,
it is still a beautiful world.
Be cheerful.
Strive to be happy.

Suraj Ka Satwaa Ghoda

2010-06-11T21:38:00.000-07:00

Przezylam ostatnio jedna z najwspanialszych, a za razem najstraszliwszych przygod swojego zycia...
Njapiekniejsza, bo nauczyla mnie ona wiele o mnie samej, o swiecie, o ludziach otaczajacych mnie, o systemie spolecznym w jakm zyjemy.
Najstarszliwsza, bo najtrudniej jest w zyciu stanac na przeciw samego siebie i zobaczyc w lustrze odbicie wlasnego wnetrza i swiata w ktorym zyjemy. Praca na scenie to publiczne rodzieranie swojego wnetrza, szukanie w sobie ukrytych fragmentow swiata, emocji, o ktorych nawet nie mysleismy, ze moga w nas tkwic. Psychologom i znawcom ludzkego charakteru chce powiedziec, ze nie ma najdrobniejszego zdarzenia, ktore nie zostawiloby trwalego sladu na naszym zyciu. To ostatnie zdanie to sparafrazowany fragment tekstu sztuki w ktorej zagralam, a raczej - ktora przezylam.
Po raz pierwszy w zyciu pracowalam z geniuszem! Nie zartuje... Malo znam osob, o ktorych moge powiedziec, ze sa moimi Guru i ze chce dotknac ich stop na znak szacunku, ale rezyser z ktorym pracowalam.... ktoregos dnia podczas proby cos kazalo mi uznac go swoim mistrzem i nauczycielem...
Moze zaczne od opisania miejsca naszej pracy:
Wyobrazcie sobie kochani mala wioske w zapadlym rajasthanie, 30 kilometrow od miasta. Nie ma elektrycznosci. Spimy na dachu, a nad naszym glowami tysiace tysiace gwiazd... po raz pierwszy w zyciu widzialam tyle spadajacych gwiazd! Mieszkamy na dawnym cmentarzu... proby odbywaja sie na betonie pod golym niebem w nocy, bo jest za goraco zeby stapac po betonie w dzien. Od czasu do czasu na nasze miejsce prob wbiegaja pajaki wielkosci mojej dloni (po 2 miesiacach w Rajasthanie po raz pierwszy w zyciu moge powiedziec, ze juz nie boje sie pajakow!), czasem male skorpiony, po jakims czasie tez szczeniaki, ktore zaadoptowalam... w dzien przychodza krowy i kozy...

Po miesiacu nasze stopy sa niemal zdarte do krwi, ale to nic w porownaniu z bagazem emocjonalnym jaki zafundowalismy sobie nawzajem. Tekst sztuki skonstruowany jest tak, ze w zaleznosci od tego jak wymowimy slowa (t cerebralne czy dentalne itd dla nie-indologow, moze to byc ciezki fragment do zrozumienia) kostruujemy nowe znaczenia - mozemy mowic w wulgarny sposob o seksualnosci, mozemy opowiedziec rozmantyczna historie milosna itd. Kazda proba jest inna, codziennie odkrywaja sie przed nami nowe ukryte znaczenia tekstu. Tekst i symoble z ktorymi pracujemy - krzyz, talerze, kije bambusowe, kolorowe chustki, flet - wszystko to otwiera najglebsze poklady naszej podswiadomosci.

Wezmy na przyklad flet, ktorego uzywamy w kilku scenach. Zdecydowalismy wspolnie, albo raczej "energia grupy" zdecydowala, ze glowny tekst ma odzwierciedlac wierzchnia warstwe tekstu powiesci "Suraj ka Satwaa Ghoda" (Siodmy kon Slonca) Autorstwa Dr. Dharmveer Bharti. Symbolika Fletu - w Indiach flet jest atrybutem Kryszny - wcielenia Boga Vishnu. Nie bede sie wdawac w szczegoly, ale w mlodosci Kryszna mieszka w wiosce a dzwiek jego fletu niemalze hiptonytzuje rozkochane w nim pasterki. W naszej sztuce na flecie gra jedna z postaci kobiecych - kobiecy Kryszna, ktory z jednej strony swoim fletem probuje przywolac swojego ukochanego, z drugiej zas strony nieswiadomie przywoluje wiele niechcianych osob. Poza tym mamy tu tez motyw falliczny - flet jako symbol dojrzalosci seksulanej; walke przeciwko systemu edukacji - zanim Yamuna zacznie grac na flecie jej rece wystaja ponad zwiazane kolorowe chustki, ktore z jednej strony moga sybolizowac procesje swiateczna, orszak slubny, zniwa, ale z drugiej strony obraz ten moze przedstawiac dwie dlonie odciete przez... edukacje, system spoleczny, instytucje malzenstwa.
Kazdy moment sztuki moze byc interpretowany na tysiac sposobow i mam nadzieje, ze dyskusje nad tym co chcielismy przedstawic zajma tysiac lat.
Jesli dobrze pamietam, to Grotowski powiedzial kiedys, ze aktor musi byc przede wszystkim poszukiwaczem prawdy i musi kultywowac w sobie "czlowieka" i piekno
wewnetrzne. To bardzo ciezkie zadanie w dzisiejszych czasach - byc soba. Bo przeciez kazdy z nas odgrywa w zyciu tysiace rol - matki, ucznia, pracownika, zakladamy tysiace kostiumow, ktore tez przeciez wplywaja na nasze zachowanie, obowiazuje nas tyle norm i nakazow systemowych i spolecznych... Czasem chyba w tym galimatjasie tracimy gdzies siebie samych.... AUM to dzwiek prawdy, ktory jest w kazdym z nas. Niezmienny, wieczny dzwiek kosmosu... Tat tvam asi - Ty jestes tym. Kazdy z nas ma w sobie element boskosci. Ateistom dziekujmy. Osobom wierzacym w religie tez. My wierzymy w czlowieka.

Grupa z ktora pracowalam prowadzi darmowa szkole dla dzieci z wioski w ktorej pracowalismy. Dzieci tez graja w sztukach i same pisza, rezyseruja, ale o tym kiedy indziej. Te dzieci to dzieci przyszlosci - za kilka lat to one a nie my stana na scenie swiata, wiec musimy dbac o to by kultywowac w nich czlowieka, po to by przyszlosc mogla byc jasniejsza od terazniejszosci.

Life changing experience in plural.... czyli wydarzenia ludzie i miejsca, ktore zmieniaja nasze zycie :)

2010-06-08T02:05:00.000-07:00

Wybaczcie kochani dluga przerwe, ale :
1. nie mialam przez 2 miesiace dostepu do internetu, a teraz tez nie mam go w domu
2. bylam troche zajeta.

Z perspektywy czasu chcialam wam powiedziec, ze to co ze sceptycyzmem sluchalam o Yoga Teacher Training Course jako "life changing experience" to jednak prawda.... ale czesto to co mamy, albo to czego sie uczymy i co przezywamy potrafimy docenic dopiero kiedy nas tam juz nie bedzie...

Ostatnio mialam jeszcze jedno takie przezycie. troche jak spelnienie moich marzen. troche tak jakby ktos nagle przeczytal wszelkie moje sny i marzenia i podal mi je w pigulce.... ale to powoli powoli opisze, bo na razie musze biec na zajecia - powrot do normalnosci tez jest milym wydarzeniem :)

Sciskam wszystkich

YOGA, SPIRITUAL FASTFOOD, WSPANIALI LUDZIE I WIELE WSPOMNIEN

2010-04-03T05:20:00.000-07:00

Confusion will be my epitaph…. spiewalo kiedys King Crimson. Confusion to dobre okreslenie tego jak wygladal ostatni miesiac.
Po pierwsze moi drodzy zdradze wreszcie gdzie bylam i po co :) Postanowilam dolozyc sobie koleiny punkt w zyciorysie i zostac dyplomowanym instruktorem yogi. Ostatni miesiac spedzilam w Ashramie Shivanandy pod Madurajem uczestniczac w miedzynarodowym kursie nauczycieli yogi.
Bylo bardzo miedzynarodowo. Po raz pierwszy od wielu lat znalazlam sie wsrod ludzi z tak wielu stron swiata. To bardzo ciekawe doswiadczenie. Ciekawe, ale tez stresujace. Czesto trudno jest pokonac roznice kulturowe, o ktorych nigdy nawet bysmy nie pomysleli. Nie potrafie rozmawiac z Amerykanami, ktorzy bez przerwy fruwaja gdzies w przestworzach swojego wlasnego prywatnego przytulnego swiatka, z ktorego sfruwaja codziennie na 5 minut krotkej rozmowy z kazda napotkana osoba. Nigdy nie potrafilam prowadzic rozmow towarzyskch, a juz na pewno nie z osobami ktore dopiero co poznalam. Moja towarzyszka przez caly kurs byla Hannah - przepiekna pol-angielka, pol-iranka, ktora oczarowala mnie swoja gra na santurze.
Nigdy nie cwiczylam yogi w europie. Zawsze mam w glowie slowa mojego guru ji od Sanskrytu – Pamietajcie panstwo, ze yoga to nie jest zabawa. To cala filozofia.
Yoga to nie jest zabawa. To nie machanie nogami, rekami, nie stanie na glowie, nie bycie powyginanym jak guma. Yoga to proba pokonania naszego ciala i umyslu. Proba ujarzmienia naszej fizycznosci.

Yoga to 8 stopni na drodze ku poznaniu siebie. (ashtaanga yoga):

Yama – nakazy
Ahimsa – niekrzywdzenie
Satya – prawdomownosc
Brahmacarya – celibat, albo jak kto woli w kali yudze – brak rozpusty
Asteya – niekradzenie
Aparigraha – nieprzyjmowanie lapowek i podarunkow

Niyama – powinnosci
Śauca – czystosc
Santosha – zadowolenie
Tapas - asceza
Svadhyaya – samodzielna nauka
Iśvarapranidhana – kontemplacja Boga

Asana – pozycje (sukham sthiram asanam - asana, to wygodna i stabilna pozycja)

Praanayama – kontrolowanie energii zyciowej

Pratyaahara – wycofanie zmyslow

Dhaarana – koncentracja

Dhyaana – medytacja

Samaadhi – stan jednosci

To na razie tyle jesli chodzi o filozofie. Nie bede wdawac sie w szczegoly, jesli ktos chce to przeczyta sobie ksiazke.

Zycie w Ashramie bylo mniej rygorystyczne niz sie spodziewalam.
Pobodka o 5.30. Zimny prysznic, pod ktorym trzeba tez umyc wlosy (czesto oszukiwalam i mylam tylko twarz).
6 rano – pol godziny medytacji, a raczej proby medytacji  To prawdziwe wyzwanie uspokoic swoj umysl i cialo na pol godziny. Siedziec nieruchomo, koncentrowac sie na jednym i nie poddawac sie bodzcom zewnetrznym. „Umysl jest jak malpa, ktora co chwila probuje skoczyc z jednego miejsca w inne.” Dla mnie proba medytacji byla ciezka walka z sama soba. W 99,9% przegrana.
Krotki wyklad o technikach medytacji, spiewanie bhajanow i aarati – ceremonia oczyszczenia ogniem. Wiele lat nie bylam w kosciele, ale zawsze przynosi mi to na mysl kadzidlo.
7.45 herbata !!!!! Jak juz powiedzialam nasz Ashram nie byl bardzo rygorystyczny – przwdziwi yogini nie powinni pic herbaty, w koncu to pobudzajaca uzywka.
8.00 Zajecia yogi. Poranne zajecia to nauka jak uczyc. Jak poprawiac pozycje, co, jak i kiedy mowic, a czego nie. Uczenie sie nawzajem, albo w grupach 4 osobowych.
10.00 to wedlug planu posilek, ale w praktyce nasze poranne zajecia trwaly zawsze do 10.30.
10.45 – karma yoga, czyli prace przerozne, po to zeby nasz Ashram byl czysty i przytulny – czyszczenie toalet, zamiatanie sali do spania, skladanie i rozkladanie mat, wynoszene smieci, itd.
12.00 – zajecia wyjasniajace znaczenia roznych wersow w Sanskrycie, ktorych uzywano podczas puji, lekcji itd. Moje ogromne ego przyznaje, ze sie nudzilo na tych zajeciach.
13.00 – warsztaty wszelakich asan, czyli wolna amerykanka – robimy co chcemy i jak chcemy, z kim chcemy byle do skutku
13.30 - herbata (jako ze herbata byla z mlekiem, co malo budzilo mnie w srodku dnia Hannah i ja przemycilysmy po tygodniu paczke czarnej herbaty, ktora potajemie parzylysmy w czajniku kolezanki)
14.00 – wyklad z filozofii lub anatomii. Wierzcie mi moi drodzy - latwo jest pamietac nazwy w Sanskrycie, ale uczenie sie budowy serca, kregoslupa itd w jezyku angielskim jest na prawde trudne
16.00 – zajecia z yogi – tym razem jestesmy tylko uczniami grzecznie wykonujacymi wszelki polecenia.... Kilka razy zajecia rozpocely sie 54 rundami (czy tak sie mowi po polsku?) Suurya Namaskaar (powitania slonca)... a potem dopiero zajecia...
18.00 to kolacja, ale jak sie domyslacie zajecia z yogi nigdy nie skonczyly sie przed 18.20
19.00 to albo film o anatomii, filozofii, Tybetanska ksiega zmarlych, albo czas wolny
20.00 to kolejna medytacja, krotki wyklad, bhajany, aarati
22.00 to w teorii czas na spanie, w praktyce czas na nauke, pranie, rozmowy itd, byle do nastepnego dnia

CIAG DALSZY NASTAPI...

Zdjecia mozna zobaczy tutaj klikajac tutaj.

POCIAG

2010-02-26T22:57:00.000-08:00

Niedaleko mojej szkoly sa tory kolejowe. Codziennie rano, kiedy ide na zajecia widze pociagi pelne podroznych wracajacych do Delhi/wyjezdzajacych na wakacje/do pracy/na slub brata/na swieta i niewiadomo co jeszcze. Zawsze mam ochote wsiasc do pociagu, siedziec przy otwartym oknie, czuc powiew wiatru na mojej twarzy i widziec jak zmienia sie krajobraz za oknem. Indyjski pociag to tak jakby mala wioska na kolkach. Mamy tu podzial na rozne grupy spoleczne - w pociagu dalekobieznym mamy 1 klase AC, ktora przypomina nasze przedzialy w wagonach sypialnych. Potem 2tier AC, czyli wszyscy gniezdzimy sie w poczuciu luksusu klimatyzacji, juz bez zamykanych przedzialow, z lozkami po 2 na kazdej scianie naszego boksu i wzdloz korytarza, ale za to z wlasna lampka i zaslonka przy kazdym lozku; potem 3tier AC - wciaz klimatyzacja, ale juz po 3 lozka na scianach boksu, nizej w hierarchi jest Sleeper , w ktorym wlasnie siedze na gornym lozku, juz bez klimatyzacji, ale za to z otwieranymi oknami, za nami jest jeszcze General Class, gdzie na drewnianych/lub plastikowych siedzeniach leza/stoja.przycupuja ludzie w nieokreslonej ilosci - ilu da sie upchnac tylu wejdzie. Nie lubie podrozowac w klimatyzacji, gdzie nie mozna otworzyc okien. Odbiera mi to cala przyjemnosc podrozowania - to tak jak ogladac swiat przez ekran telewizora, gdzie nie mozna nic dotknac, poczuc, powachac. To tak jak roznica miedzy podrozowaniem samochodem i motorem. Samochod sprawia, ze istniejebariera pomiedzy nami, a otaczajacym swiatem, a jadac na motorze jestesmy w samym srodku zycia.

W pociagu raz po raz rozlega sie glos sprzedawcy herbaty "Chai chai, garam garam Chai...." Kiedys herbate w pociagach sprzedawano w malenkich glinianych kubeczkach. Po wypiciu slodkiej herbaty z mlekiem wyrzucalo sie taki kubeczek za okno. Glina stawala sie znow jednym z ziemia. Teraz herbate podaje sie w papierowych lub plastikowych kubkach. Ja bardzo tesknie za smakiem herbaty pitej z czerwonego/brazowego glinianego kubka. Za oknem spieczona sloncem ziemia, palmy, zielone pola, czarne bawoly, ktore probuja wykapac sie w zarosnietym stawie, kobiety przewiazaly miedzy nogami sari i pracuja w polu, czarny bezpanski pies blaka sie gdzies przy drodze, ktora pedza wypelnione do granic mozliwosci ciezarowki. Przejezdzamy przez wioske. Szkola pelna rozesmianych dzieci w jednakowych mundurkach. Staw. Na kamieniach obok stawu przykucneli pracze i piora ubrania raz po raz uderzajac nimi o kamienie. Obok rozlozone na ziemi prawdziwe pole kolorowych ubran suszacych sie w sloncu. Miasteczko. Male miasteczka sa moim zdaniem duzo ladniejsze niz wielkie molochy takie jak Delhi, Mumbai, Kalkuta czy Chennai (chociaz Chenai akurat bardzo lubie). Zawsze zadziwia mnie, ze budujac domy Hindusi nie zwracaja uwagi na okna-okna sa zazwyczaj tylko na przedniej scianie domow, nawet tych wolnostojacych. Sciany boczne sa zupelnie pozbawione okien, a w miastach domy stawiane sa sciana w sciane. Plaskie dachy , na ktorych bawia sie dzieci i ktore w upalne dni maja zamieniaja sie w sypialnie pod gwiazdami. Rozowe krzewy rosnace przy torach. Krowy przy studni. Kozy powoli idace wsrod bladozielonych krzewow. Wieczorem w pocagu zrobilo sie tloczno. Moje gorno lozko to blogoslawienstwo. W kazdej chwili moge sie wdrapac na swoje pieterko i wygodnie polozyc w moim krolestwie. Chai chai garam garam chai... Budze sie i slysze smiech mojego nowego kolegi sprzedajacego herbate - przespalas strasznie dlugo. Faktycznie. Jest juz 10ta rano. Goraco. Czuje, ze moj podkoszulek jest wilgotny. To uczucie jest dosc charakterystyczne dla wilgotnego goracego klimatu, a taki klimat opanuje wlasnie w miejscu do ktorego zmierzam. Drugi dzien podrozy mija glownie na lezeniu - wszyscy sa nieco zmeczeni. Za mna juz 32 godziny podrozy. Przede mna jeszcze 12. To wedlug planu, ale mam nadzieje, ze pociag sie spozni. Nie chcialabym wysiasc na dworcu o planowej 3.40 rano i czekac az miasto sie obudzi. Za oknem duzo zieleni, ale nie tak pieknej jak w Kerali. Mam ochote zmienic swoje plany i zamiast wracac prosto do Delhi zboczyc nieco z trasy i moze odwiedzic znow najpiekniejsZe ,iejsce na ziemi jakim jest Kerala. Jedna z rzeczy, ktorych nauczylam sie w Indiach, to ze nie warto nic planowac. Zobaczymy co los przyniesie. No i stalo sie. Popelnilam w zyciu nieco grzechow, wiec moje modlitwy nie zostaly wysluchane - pociag dotarl do Maduraju przed czasem, o strasznej porze 3.15 rano. Niech pioron strzeli w tych co utyskuja na opoznienia i inne problemy indyjskiej koleji. Musze kupic bilet powrotny - nie mialam czasu zrobic tego w Delhi, a kasa biletowa otwiera sie dopiero o 8. Na szczescie jestem juz zaprawiona w kolejowych bojach i posiedzeniach na stacji. ostatnio wracajac z Khajuraho przesiedzialysmy na stacji od 3 do 6 rano w potwornym zimnie. Stacja w Maduraju jest zdecydowanie przyjazna czlowiekowi. Rozlozylam swoje przescieradlo na peronie, torebka pod glowe i leze sobie. Przeszkadzaja mi tylko wszedobylskie komary. Moja nowa kolezanka - zebraczka, albo po prostu uboga podrozna przysiada sie na chwile rozmowy, ktora nie bardzo nam wychodzi, bo moj Tamilski jest na tyle slaby jak jej Hindi. Pani prosi o jakis maly datek - chcialaby napoic sie herbaty. Nie mam drobnych, wiec daje jej 20 rupii, za ktore bedzie mogla zjesc cale sniadanie. Bardzo szczesliwa na odchodne pokazuje mi, zebym poszla na sasiedni peron i polozyla sie spac pod wiatrakami, tam komary przestana mi dokuczac. CENNA TO RADA Wiatraki sa tuz przy wejsciu do toalety, gdzieza 3 rupie mozna sie nawet wykapac. Jesli kiedys bedziecie nocowac na stacji w Maduraju, to zdecydowanie polecam lazienke - czysto, jasno i przyjemnie. Wyjmuje z torby swoje przescieradlo i rozkladam na ziemi. Moge spokojnie isc spac. Cofee, cofee... budzi mnie krzyk sprzedawcy kawy. To jedna z roznic miedzy Indiami polnocnymi, a poludniowymi - u nas na polnocy kroluje herbata, na poludniu zas kawa. Kolo mnie trwa poranne zebranie sprzataczy stacji. Zbieram swoj dobytek i ide jesc sniadanie. Potem spacer na dworzec autobusowy. Dzieki milemu panu sprzedawcy oleju do wlosow udaje mi sie bez problemu znalezc wlasciwy autobus. Autobus jest pelen. Tlok potworny, ale juz po kilkunastu minutach, gdy wyjezdzamy poza miasto robi sie mniej tloczno. Po pol godzinie w autobusie zostaje tylko ja i jeszcze 3 pasazerow. Po kolejnych 20 minutach widze znak prowadzacy do celu mojej podrozy. Kilkusetmetrowy spacer droga, po ktorej biegaja malpy. W oddali widze budynki, ktore beda moim domem przez najblizsze kilka tygodni.... Ciekawe co mnie tu spotka.

Jade sobie...

2010-02-24T09:50:00.000-08:00

Jutro rano wstaje o 5, zeby zlapac moj wymarzony pociag..... planowo - 44 godziny podrozy... na szcescie mam gorne lozko. Cel podrozy jest na poludniu. Mala wioska kolo Maduraju w stanie Tamil Nadu. Spedze tam miesiac. Najprawdopodobniej bez telefonu i inernetu. Jesli sie uda, to cos stamtad napisze. Jesli nie, do zobaczenia za czas nieokreslony :)

Sattriya - klasyczny taniec z Assamu

2010-02-24T08:43:00.000-08:00

Pierwsza rzecz, ktora koniecznie musze wam powiedziec, to ze taniec Sattriya jest jedynym rodzajem klasycznego tanca indyjskiego w ktorym nie uzywa sie gunguru - dzwonkow zakladanych na kostki. Taniec Sattriya jest stosunkowo mlody - uwaza sie, ze zostal on stworzony w XV wieku przez Mahapurusha Srimanta Sankardeva - dramatopisarza, reformatora religijnego, ktorego uwaza sie za jednego ze swietych medrcow. Jest on tworca Ankiya Naat - jednoaktowej formy teatralnej z Assamu, w ktorej przypomina sie wydarzenia zwiazane z bogiem Wisznu i jego avatarami (zstapieniami). Taniec Sattriya powstal wlasnie jako czesc tej formy teatralnej.
Poczatkowo, taniec Sattriya byl wykonywany jedynie przez mnichow w klasztorach zwanych Sattra (stad tez nazwa tanca) jako czesc codziennego rytualu. W polowie XIX wieku taniec ten wyszedl z klasztorow i zaczal byc prezentowany w audytoriach, a wykonawcami byli juz nie tylko mezczyzni, ale tez kobiety. 15 Listopada 2000 roku to wazna data w historii tego tanca - tego wlasnie dnia Sangeet Natak Akademi, czyli organizacja rzadowa zajmuja ca sie kultura dolaczyla taniec Sattriya do listy klasycznych tancow indyjskich.
Piekne kostiumy - kremowa spodnica z tradycyjnymi czerwonymi wzorami, czerwona bluzka i inne ozdoby dla kobiet i biale dhoti oraz biala "czapeczka" na glowie sprawiaja ze widzowie przenosza sie w czasie i przestrzeni i przezywaja po raz kolejny zabawy Kryszny i jego pasterek (wiekszosc tancow poswiecona jest wlasnie Krysznie, albo Ramie). Wiecej o tancu kiedy indziej - teraz czas spac. Tylko taka mala refleksja... Pokaz Sattriya, na ktorym ostatnio bylam byl bezplatny, a tanczyla jedna z najbardziej znanych tancerek w Assamie Indira P P Boda i jej studentki.... Na widowni osob bylo mniej wiecej tyle samo co na scenie... Mozna byl zliczyc widzow na placach obu rak. To przykre. Bardzo przykre. Niedlugo na swiecie zostanie nam tylko Mac Donald... A ja burgerow nie lubie.

Thali

2010-02-17T22:12:00.000-08:00

Ostatnio zrobilo sie nieco powaznie, wiec dzis dla relaksu (wdech i wydech badz tez inhale.... exhale, jak kto woli) porozmawiamy o czyms co wszyscy chyba lubimy.
Jedzenie! Uwielbiam indyjskie jedzenie i czesto bardzo ale to bardzo zadziwia mnie to, ze nie udalo mi sie w Indiach przytyc. (jak na razie). Nie bedzie przepisow, bo to nie ma byc ksiazka kucharska, ale za to bedzie o bardzo popularnym koncepcie thali, czyli talerza pelnego wszelakich potraw.
Niemal kazda przydrozna dhaba (budka, ktora ma sluzyc za restauracje w wersji "jesli sanepid do nas przyjdzie to zwiewamy gdzie sie tylko da, zeby nas nie zamkneli w wiezieniu za zle warunki sanitarne"), restauracja, czy pieciogwiazdkowy hotel (w wersji "niewazne, w ktorym miejscu na ziemi jestes nasz hotel bedzie zawsze wygladc tak samo") oferuja thali, czyli pelen posilek.
Thali oznacza "talerz". Indyjski talerz ma w sobie duzo uroku, wierzcie mi. Na poludniu Indii bardzo czesto zamiast talerzy uzywa sie lisci palmowych, ktore po skonczonym posilku zwija sie i wyrzuca. Czesto widac tez jak uczniowie szkol, albo podrozni wyciagaja z toreb swoj posilek zawiniety w taki wlasnie zielony lisc. Ma to zapewnic doskonaly smak i swiezosc potrawom.
Na polnocy Indii je sie natomiast najczesciej z prostokatnych lub okraglych metalowych talerzy z przegrodkami na roznego rodzaju potrawy, ryz i placki, albo tez z plaskich talerzy, na ktorych stoi wiele miseczek wypelnionych po brzegi kolorowym jedzeniem. Na zdjeciu mozecie zobaczyc co zjadlam wczoraj na obiad. Chyba juz rozumiecie dlczego zadziwia mnie fakt, ze ciagle slysze ze jestem tak szczupla :)
Na moim talerzu, w wersji poludniowo-indyjskiej sa: w srodku 3 puri -placki smazone w glebokim oleju, po lewej stroni na osobnym talerzu papad, czyli prazynka w wersji gigant, po prawej stronie w osobnej miseczce widac gorke ryzu, a na talerzu: ukryte pod puri rasam, czyli ostra zupe, ktora jest fantastycznym lekarstwem na katar i przeziebienie, a potem od lewej kolejno: korma warzywna, czyli warzywa w gestym sosie, "sucha" potrawa z warzyw, chatni- gesty sos-krem z przyprawami, uzywany tak jak u nas dip, slodycz, raita - salatka z warzyw w jogurcie, daal- gesta zupe z soczewicy itp., znow raita (tym razem bonusowa :) ), jogurt, sambar - ostra gesta zupa z warzywami.
Przyznam sie szczerze, ze nie moglam sie potem ruszyc :)
Thali w wersji polnocno-indyjskiej to najczesciej z kolei: roti - placki, shahi paneer - ser paneer (przepis juz kiedys podalam) w czerwonym sosie, daal - wspomniana juz zupa z soczewicy itp., ale przygotowana innaczej niz na poludniu, gulab jamun jako slodycz, czyli mikro paczek w syropie, raita, i czasem, ale nie zawsze ryz.
nie wiem jak wy ale ja zglodnialam....
Smacznego wszystkim :)

Po zamachu w Punie 13.02.2010

2010-02-14T00:03:00.000-08:00

Wczoraj wieczorem gdy wracalam do domu policjant w metrze nadspodziewanie dlugo przegladal moja torebke. Nie lubie kontroli, wiec poczulam sie nieco nieswojo pokazujac baterie w aparacie fotograficznym i otwierajac kosmetyczke pelna kajalu (czarna kredka do oczu), surmy (czarny proszek do oczu) i innych damskich przyborow. Metro bylo jak zwykle zatloczone przez ludzi, ktorzy wracali do domow smiejac sie i rozmawiajac o minionym dniu, o pracy, nadchodzacym slubie w rodzinie starszej corki mlodszego brata ojca itd. Dopiero dzis rano po otwarciu gazety zrozumialam przyczyny skrupulatnosci policjanta: Terror is back o 19.00 wybuchla bomba w popularnej wsrod turystow German Bakery niedaleko Ashramu Osho w Punie. 9 osob zabitych, a 33 ranne.
Przykro jest czytac o tym, ze miejsce, w ktorym wiele lat temu (rok 2000) jadlam pyszne sniadnanie zostalo zaatakowane przez terrorystow. Z drugiej jednak strony takich miejsc moglabym wymienic wiele - w 2002 roku pilam pyszne indyjskie piwo marki Kingfisher w cafe Leopold w Bombaju, ktora bylam jednym z celow ataku terrorystycznego rok temu, w 2005 roku tuz przed swietem Divali w Delhi bomby wybuchly w autobusach oraz na kilku popularnych targowiskach, miedzy innymi na moim ukochanym Sarojini Market. We wrzesniu 2008 kilka zsynchronizowanych ze soba bomb wybuchlo na Counnaught Place - ogromnym rondzie w samym centrum Delhi. Gdy wybuchaly ja zajeta bylam cwiczeniem swojego padam czy tez Varnam na zajeciach tanca w szkole, ktora znajduje sie kilkaset metrow od miejsca wybuchu. Gdy zajecia sie skonczyly nie dzialay telefony, nie mozna sie bylo nigdzie dodzwonic ani spytac co i gdzie sie stalo. Okolice Mandi House pelne byly policjantow, ktorzy nie pozwalali ludziom stac w wiekszych grupach, wszystkie kosze na smieci zostaly wywrocone do gory nogami (bomby podlozono wlasnie w koszach) i panowala bardzo napieta atmosfera. Pamietam bicie serca gdy raz po raz wystukiwalam na klawiaturze telefonu komorkowego numer A., ktory mieszkal bardzo blisko miejsca wybuchu i czesto chodzil na zakupy/spacer/piwo w poblize CP (to popularna nazwa Connaught Place). Pamietajac, jak kilka lat wczesniej bomby wybuchly w autobusach balam sie wracac do domu. Odwiezli mnie rodzice kolegi.
Strach. Strach to cel terrorystow. Strach przed wyjsciem na ulice, wsiasciem do autobusu, pojsciem do kina, zamieszkaniem w hotelu, itd. Ale strach tez ma swoje granice. Tego walsnie nauczylam sie mieszkajac tu w Delhi. Indie nie dadza sie nigdy zastraszyc terroryzmowi, ktory atakuje tchorzliwie z nienacka ukrywajac swoja twarz.
Tak, wszyscy przejma sie losem ofiar zamachow i ich rodzin, ale juz nastepnego dnia po zamachu zycie bedzie toczyc sie zupelnie normalnie. Otworza sie markety, rodziny pojda do kina, a ja wsiade do autobusu, w ktorym codziennie moge przeczytac napis umieszczony na siedzeniach: Strzez sie, pod twoim siedzeniem moze byc bomba.
Moze byc. To prawda. Moze byc bomba, ale Indie ucza tego, ze to co jest nam w zyciu pisane i czas, ktory jest nam dany nie zalezy od nas. Gdybym pojechala do Puny wczoraj a nie dziesiec lat temu? Gdybym 29.10.2005 poszla na zakupy na Sarojini Market, a nie na wystep mojej kolezanki z klasy? Nie mozna sie bac. Nalezy zyc codziennie pelnia tego co mamy dookola siebie. Sa rzeczy na ktore nie mamy wplywu, nie kazdy z nas ma szanse stac sie niesmiertelnym jak Markandeya. (Markandeya mial umrzec w wieku 16 lat, ale gdy Yama, indyjski bog smierci, przyszedl zarzucic na niego petle ktora wyciaga dusze z ciala Shiva kopnal go i tak Markandeya na wieki pozostal szesnastoletnim chlopcem)

Indie nie dadza sie zastraszyc terroryzmowi, gdyby mialy sie bac, to zaczelyby bac sie juz dawno, bo nawet oficjalna strona Indyjskiego Ministerstwa Spraw Wewnetrznych podaje liste 34 organizacji dzialajacych na terenie Indii, ktore uwaza sie za majace powiazania z terroryzmem:

LIST OF ORGANISATIONS DECLARED AS TERRORIST ORGANISATIONS UNDER THE UNLAWFUL ACTIVITIES (PREVENTION) ACT, 1967
S.No. Organisation
1. United Liberation Front of Assam ( ULFA )
2. National Democratic Front of Bodoland ( NDFB ) in Assam
3. People’s Liberation Army ( PLA )
4. United National Liberation Front ( UNLF )
5. People’s Revolutionary party of Kangleipak ( PREPAK )
6. Kangleipak Communist Party (KCP)
7. Kanglei Yaol Kanba Lup ( KYKL )
8. Manipur People’s Liberation Front ( MPLF )
9. Revolutionary People’s Front (RPF ) in Manipur
10. All Tripura Tiger Force (ATTF)
11. National Liberation Front of Tripura (NLFT ) in Tripura
12. Hynniewtrep National Liberation Council (HNLC)
13. Achik National Volunteer Council ( ANVC ) in Meghalaya
14. Babbar Khalsa International
15. Khalistan Commando Force
16. International Sikh Youth Federation
17. Lashkar-E-Taiba/Pasban-E-Ahle Hadis
18. Jaish-E-Mohammed/Tahrik-E-Furqan.
19. Harkat-Ul-Mujahideen/Harkar-Ul-Ansar/Karkat-Ul-Jehad-E-Islami
20. Hizb-Ul-Mujahideen/Hizb-Ul-Mujahideen Pir Panjal Regiment
21. Al-Umar-Mujahideen
22. Jammu And Kashmir Islamic Front
23. Liberation Tigers of Tamil Eelam (LTTE)
24 Students Islamic Movement Of India
25. Deendar Anjuman
26. Communist Party of India (Marxist-Leninist)-People’s War,
All Its Formations And Front Organisations
27. Maoist Communist Centre (MCC), All Its Formations And Front Organisations
28. Al Badr
29 Jamiat-Ul-Mujahidde
30. Al-Qaida
31. Dukhtaran-E-Millat (DEM)
32. Tamil Nadu Liberation Army (TNLA)
33. Tamil National Retrieval Troops (TNRT)
34. Akhil Bharat Nepali Ekta Samaj (ABNES)

Indie nie dadza sie zastraszyc, bo nawet w momentach kryzysu jakim jest kolejny zamach wszsycy pamietaja o bohaterach tych poprzednich zamachow: o konduktorze autobusu, ktory wyrzucil z niego torbe z bomba, o 11-letnim chlopcu, ktory pokazal policjantom gdzie na CP zostaly podlozone kolejne bomby, ktore udalo sie rozbroic przed ich wybuchem.
Indie nie dadza sie zastraszyc i nie uwierza tez w to, ze terroryzm ma wiare. Terroryzm pozbawiony jest nie tylko twarzy (poza twarza Amjal Amir Kasaba, jedynego terrorysty, ktory przezyl w zeszlorocznej masakrze w Bombaju), ale rowniez i wyznania, bo przeciez ludzie ginacy w zamachach terrorystycznych przynaleza do roznych wyznan - sa wsrod nich muzulmanie, chrzescijanie, hinduisci, buddysci, dzinisci, protestanci i ateisci.
Indie nie dadza sie zastraszyc. Ja tez spokojnie wsiadlam dzis do metra i spedzilam mile popoludnie nad przepyszna poludniowoindyjska masala dosa (cos jak nalesenik nadziewany ziemniakami). Nie dam sie zastraszyc.

Za co lubie Indie...

2010-02-13T09:32:00.000-08:00

Za co lubie Indie? To pytanie zadawano mi chyba juz tysiac razy. Odpowiedz na pewno zmienila sie bardzo na przestrzeni tylu lat spedzonych w Indiach. Zniknela zapewne fascynacja egzotyka tego kraju, a wiele z rzeczy, ktore mnie kiedys fascynowaly staly sie po prostu codziennoscia - noszenie sari, kolczyk w nosie, dotykanie stop nauczyciela, malowanie na dloniach pieknych wzorow henna (mahendi)itd.
Mieszkam w Indiach, dlaczego wlasnie w Indiach , a nie w Polsce, Meksyku czy Japonii? Sama sie nad tym czesto zastanawiam.
Gdybym chciala zabrzmiec teraz intelektualnie, to powinnam powiedziec, ze fascynuje mnie roznorodnosc kulturowa tego kraju. To, ze jadac pociagiem zasypiam w wielkim miescie jakim jest Delhi, a nastepnego dnia rano, albo tez dwa dni pozniej budze sie gdzies wsrod palm i czerwonej ziemi karnataki, albo wysiadam rano z autobusu i widze przed soba wysokie gory... To, ze w Kerali moge pouczyc sie Kalaripayattu (sztuki walki), a w Manipurze Thang-ta (tez sztuki walki, ale wygladajacej zupelnie innaczej). To, ze taniec Kathak jest rozny od Bharatanatyam, Odissi, Manipuri, Kathakali, Sattriya, Mohinyattam, Kuchipudi itd.
Nie lubie byc napuszona intelektualistka. :) Prawda jest taka, ze najbardziej lubie w Indiach "male przyjemnosci", ktorych nie mozna doswaidczyc nigdzie indziej:

Slodka herbate z mlekiem, ktora pije sie na ulicy z malenkiej szkalneczki,
smak bhutta - kolby kukurydzy, ktora w gorace dni czerwca sprzedaja przypiekajac ja na wegielkach na chodniku,
mugphali - orzeszki, ktore najlepiej smakuja w zimie,
aloo chaat - smazone ziemniaki z przyprawami (na zdjeciu)
Gulab jamun - paczek w wersji mikro, ktory najsmaczniejszy jest zima,
za idli, za masala dose, za aloo chat, za meethi, za tysiace roznych pysznosci.

Uwielbiam kolory Indii. Kiedy idzie sie ulica widac niesamowite polaczenia przeroznych barw - kolorowe dupatty (dlugie chustki), czerwone, biale, niebieskie, rozowe, czarne, zielone, zolte sari, niesamowite kolory scian w domach - moj rozowy pokoj jest bardzo przytulny :)

Fascynuja mnie wciaz cotygodniowe uliczne targowiska, gdzie kupic mozna wszystko i wszystko wyglada tak atrakcyjnie - wodoodporne zegarki sprzedawane prosto z basenika z woda (niemal jak nasze biedne swiateczne karpie), bizuteria wiszaca na stoiskach, kolorowe plastikowe pudelka, w ktorych trzyma sie cukier, ryz i przyprawy aby uchronic je przed atakiem mrowek lub karaluchow.
Kocham pociagi mimo ich ciaglych spoznien, przykrego niekiedy zapachu i halasu. Pociag indyjski zyje wlasnym zyciem. Na kazdej stacji wsiadaja i wysiadaja sprzedawcy ksiazek/picia/jedzenia/gazet/bryloczkow do kluczy/mydla w papierku/zabawek/kart do gry/swietych obrazkow, zebracy spiewaja piosenki albo zamiataja podloge i prosza o datki.
Za kino w Bombaju, gdzie przed filmem odgrywany jest hymn Indii.
Za to, ze codziennie wieczorem moge za darmo obejrzec wystep taneczny/koncert muzyki itd.
Lubie Indie. Lubie Indie pomimo halasu, brudnych ulic, chaosu na ulicach, ogromnej biurokaracji, mimo tego ze codziennie ktos sie na mnie uporczywie patrzy w metrze lub w autobusie, mimo obdrapanych scian budynkow dookola, mimo klimatu Delhi gdzie w maju w dzien bedzie 47 stopni, a w styczniu w nocy tylko 6, mimo tego, ze kiedys w trakcie monsunu zgnily mi w domu skorzane buty przywiezione z polski, mimo biedy kontrastujacej z ogromnym bogactwem, mimo.... mimo.....
LUBIE INDIE

:)

O Chhau slow kilka...

2010-02-11T07:49:00.000-08:00

Chhaya, to w sanskrycie cien. cien, ktory moze ukryc nasze ja. Cien, ktory moze byc maska, pod ktora skryjemy swoja tozsamosc, przestanie istniec nasze ja, a my przeistoczymi sie w kogos innego. Chhau, to jeden z niewielu rodzajow tanca indyjskiego, w ktorym to cialo, a nie ukryta pod maska twarz jest glownym srodkiem ekspresji.

Sa 3 bardzo rozne od siebie style Chhau: Seraikella ze stanu Jharakhand, Mayurbhanj, z okolic Baripady w stanie Orissa i Purulia z Bengalu.
Nie wiadomo dokladnie jak bardzo odlegle sa poczatki chhau. Etymologia nazwy tez budzi watpliwosci. Niektorzy uwazaja, ze slowo "chhau" pochodzi od "chhauni" oznaczajcego koszary, co podkreslaloby, ze taniec ten jest zwiazany ze sztukami walki. Inni twierdza, ze nazwa tanca zwiazana jest ze slowem "chhai" lub"chhatak", ktore okresla klaunade, badz tez z juz wspomnianym slowem "chhaya" - cien.

Tancerze Pulkit Gupta I Govind Mahato przedstawiaja pojedynek dwoch wojownikow
Originally uploaded by joanna ponikiewska

Wszystkie style chhau oparte sa na cwiczeniach zwanych Parikhanda (od slow "pari" - tarcza i "khanda" - miecz) wykonywanych przez zolnierzy trymajacych w rekach wlasnie miecz i tarcze. Cwiczenia te maja na celu przygotowanie sprawnosciowe ciala i traktowane sa jako wstep do nauki wlasciwej techniki tanecznej. Podstawy techniki chhau stanowia: chaali - kroki taneczne, ktore sa odwzorowaniem otaczajacej nas natury, np. Baagh chaali - krok tygrysa, Mayoor chaali - krok pawia; khel rozne sposoby poslugiwania sie mieczem i uphli na ktore skalda sie 36 wystylizowanych ruchow opisujacych codzienne czynnosci wykonywane przez ludzi i zwierzeta.
Najciekawsza grupa krokow stanowia wlasnie uphli gdzie uzywajac tylko dolnych konczyn tancerz wykonuje ruchy oddajace czynnosci takie jak czyszczenie bransoletek, zakladanie sari, czy ukazujace pawia pijacego wode. Intersujace jest rowniez to, ze mimo iz tradycyjnie chhau bylo tanczone wylacznie przez mezczyzn, to az polowa z 36ciu uphli opisuje typowe zajecia mieszkanki indyjskiej wioski: kharikiba - zamiatanie podlogi, gobar kudha - zbieranie wysuszonych krowich plackow, sari pinda - nakladanie sari itd. Jest tez wiele choreografii w ktorych wystepuja kobiece postacie (takie jak Chandrabhaga, czy Durga) lecz tradycyjnie byly one tanczone przez mezczyzn przebranych za kobiety.
Wedlug jednego z moich 3 nauczycieli chhau - Guru Sapana Acharya w 1931 roku grupa tancerzy chhau z Seraikelli miala wyruszyc na turnee po europie i czlonkowie tejze grupy zadecydowali, ze zabiora ze soba rowniez 2 tancerki po to by uatrakcyjnic pokaz. W ciagu jednego tylko wieczoru skomponowano dla nich specjalna nowa choreografie "Devadasi" i od tego czasu kobiety zostaly rowniez dopuszczone do nauki chhau.

Tancerze Govind Mahato i Shushant Maharana w tancu Radha Krshna
Originally uploaded by joanna ponikiewska

Maska to kolejny wazny, a moze nawet najwazniejszy element chhau. Moj Guru ji czesto powtarza, ze chhau nie moze istniec bez maski, bo twarz nie jest w stanie w pelni odawac emocji jesli cialo jest w ciaglym ruchu. Twarz tancerz jest ukryta pod maska i dlatego wszystkie emocje musz byc przekazane przez stylilizowane pozy i ruchy ciala. W chwili obecnej maski uzywane sa w Seraikella i Purulia chhau. W Mayrbhanj chhau masek uzywa sie bardzo sporadycznie, chociaz byly one w uzyciu az do dziewietnastego wieku. Maski Seraikella chhau sa moim zdaniem bardzo lyriczne i sugestywne z pieknie namalowanymi, nieco rozmazonymi oczami, a Purulia chhau uzywa bardziej skomplikowanych masek i nakryc glowy, ktore swoim wygladem przypominaja wizerunki bostw w bengalskich swiatyniach.

Guru Shashadhar Acharya i Guru Shukant Kr Acharya w tancu Ratri - Noc
Originally uploaded by joanna ponikiewska

Seraikella wydaje sie byc najbardziej delkatnym ze wszystkich 3 stylow, choc rowniez i w tej odmianie chhau niektore choreografie oparte sa na tancach wojownikow. Uklady taneczne chhau z Puruli maja w sobie wiele elementow akrobatycznych, ze skokami, saltami itd. Mayurbhanj chhau zachowalo natomiast duzo ze swoich korzeni zwiazanych ze sztukami walki - wiele choreografi reprezentuje pojedynki miedzy grupami tancerzy, lub pojedynczymi wojownikami.
Ciekawe jest rowniez to, ze artysci zwiazani z Purulia chhau przynaleza zazwyczaj do spolecznosci plemiennej (Mura, Bhumij, Kurmi)i ze ta odmiana chhau nie byla nigdy objeta patronatem z strony wladcow Puruli. W wypadku Mayurbhanj chhau wladcy z regionu Baripada byli patronami tanca, choc sami nie byli bezposrednio powiazani z tancem. Jedynie w wypadku Seraikella chhau czlonkowie rodziny krolewskiej byli nie tylko patronami tej sztuki, ale rozwniez tancerzami i cenionymi choreografami. Maharaja Bijoy Pratap Singh Deo jest uwazany za najwiekszego choreografa i reformatora Seraikella chhau. Wedlug mojego Guru ji Sapana Acharya na poczatku dwudziestego wieku Rabindranath Tagore, jeden z najwiekszych poetow indyjskich, zostal zaproszony na pokaz Seraikella chhau. Po wystepie skomentowal on tak " piekny taniec, ale brak w nim emocji (bhav)". Wtedy to Maharaja Bijoy Pratap Singh Deo postanowil wprowadzic zmiany w tancu chhau - wprowadzil on nowe motywy i tak obok znanych juz choreografi o charakterze mitologicznym (Chandrabhaga), czy sztuk walki pojawily sie choreografie zwiazane z emocjami towarzyszacymi zyciu ludzkiemu, np. Nabik (przewoznik lodzia).

Ze szczegolnym podziekowaniem dla A. Zawsze lubilam sluchac twoich bajek... i zebys wiedzial, ze w zyciu nigdy nie jest za pozno.

O Khajuraho slow kilka

2010-02-09T19:05:00.000-08:00

Ale na prawde tylko kilka, bo mowic i opisywac mozna by godzinami.
Khajuraho to malenka miejscowosc, w ktorej znajduja sie hotele, restauracje, sklepy, kilka budynkow mieszkalnych i swiatynie, ktore slynne sa na calym swiecie z plaskorzezb przedstawiajacych roznego rodzaju "milosne igraszki" (ah, ten cudowny indologiczny zargon :) )
Zdjecia juz widzieliscie, ale teraz moze kilka slow o historii.
Khajuraho to kompleks kilkudziesieciu mniejszych lub wiekszych swiatyn, ktore zostaly zbudowane na przestrzeni 200 lat od 950 do 1150 roku. Wiele ze swiatyn zniknelo gdzies w jungli otaczajacej miejscowosc, ale kilkanascie przetrwalo do naszych czasow w dosc dobrym stanie. Jak juz powiedzialam swiatynie slyna z erotycznych plaskorzezb i takie polaczenie erotyzmu i religijnosci jest czesto szokujace dla kogos niewtajemniczonego w kulture indyjska.
(Od razu moze dodam, ze kiedy mowie o kims niewtajemniczonym w Indie, to wcale nie mam na mysli osob, ktore urodzily sie poza indiami, mysle, ze tego samego okreslenia mozna uzyc w stosunku do przecietnego mieszkanca wielkich miast indyjskich)
Przede wszystkim fragmenty erotyczne stanowia tylko czesc plaskorzezb w Khajuraho. Zewnetrzne sciany swityn przedstawiaja wszelkiego rodzaju wydarzenia z zycia ludzi - sa tancerki, muzycy, kobiety myjace wlosy, wojownicy itd. erotyka pojawia sie tu wiec jako nieodlaczna czesc zycia, podobnie z reszta jak smierc, ale o tym napisze innnym razem.
Rozne sa interpretacje erotyki swiatynnej z Khajuraho. Niektorzy uwazaja, ze wizerunki te przedstawiaja tantryczne praktyki. Kiedy przyjzec sie z bliska wizerunkom postaci to na ch twarzach maluje sie spokoj wewnetrzny i uniesienie. Inni uwazaja, ze to, ze sceny erotyczne sa wyrzezbione jedynie na zewnetrznych scianach swaityn oznacza, ze przed wejsciem do sanctum sanctorum powinnismy porzucic nasze wszelkie doczesne zachcianki.
Mysle, ze tak na prawde nie wazne jest dlaczego te wizerunki znajduja sie w swiatynich, wazne jest to, ze Khajuraho jest piekne... Ja godzinami moglabym ogladac tamtejsze swiatynie i na pewno jeszcze tam kiedys znow pojade...

Tym razem wyjazd do Khajuraho byl dla mnie nie tylko wypoczynkiem od glosnego i zakurzonego Delhi, ale tez spelnieniem jednego z marzen. Co roku w lutym w Khajuraho odbywa sie jeden z wazniejszych festiwali tanca w Indiach, a jesli dodam, ze jest on transmitowany na zywo przez indyjska telewizje to jest on chyba festiwalem tanca z najwieksza widownia.

Tanczyc w Khajuraho to niesamowite przezycie.... Pieknie oswietlona scena a z tylu ksiezyc i budynki swiatyni... Czulam sie troche jak Devadasi - tancerka swiatynna.
Niedlugo znow bedzie program o ktorym od dawna marzylam, ale tym razem stoje przed trudnym wyborem - Tanjavur czy Maduraj????? Ci ktorzy wiedza o czym mowie wiedza jaki to ciezki wybor...

A to wlasnie ktos mi przyslal, chociaz nie przypominam sobie, zebym cos takiego mowila :)
Krotki artykul o artystach wystepujacych w tym roku w Khajuraho.

Chhau

2010-02-05T10:20:00.000-08:00

Krotkie video moich uczniow chhau :) to byla pierwsza grupa, ktora kiedykolwiek uczylam tego tanca. Kazdy z tych chlopcow stal sie dla mnie kims specjalnym... Byli moimi dziecmi, a ja moglam lepic ich ciala jak gline. To fragment prezentacji tego czego nauczylam ich w ciagu 2 tygodni zajec, wiekszosc z nich nie miala nigdy wczesniej zadnego treningu tanecznego. A ja nigdy wczesniej nie probowalam grac na dholu :)
Przepraszam was za kiepska jakosc nagrania - nie stac mnie jeszcze na dobra kamere video.

Khajuraho

2010-02-05T10:06:00.000-08:00

Twarze Indii...

2010-02-01T09:02:00.000-08:00

Nie pamietam jak wygladal. Moze byl podobny do chlopca na tym zdjeciu, moze nie. Pamietam tylko dworzec. Ponury dworzec w amritsarze i rozesmiana twarz malego, moze 10letniego chlopca.
To byl moj drugi pobyt w Indiach. Podrozowalam wtedy z kolezanka i plecakiem, a raczej z kolezanka i 2ma plecakami - jej i momim. Pojechalysmy do Amritsaru obejrzec Zlota Swiatynie i musialysmy zlapac pociag powrotny do Delhi. Nie bardzo wiedzialysmy gdzie zarezerwowac sobie bilet - to nie jest takie proste, bilety rezerwuje sie na co najmniej kilka dni wczesniej w osobnej kasie, a rezerwacja miejsc w pociagu odjezdzajacym tego samego dnia juz gdzie indziej. Chwile blakalysmy sie pod jedna z kas, az nagle podszedl do nas maly chlopiec i bardzo chcial nam wyczyscic buty. Odgonilysmy go. Wrocil po chwili usmiechniety i powiedzial, ze zaprowadzi nas do wlasciwej kasy biletowej. Nie mialaysmy innego wyjscia jak skorzystac z jego pomocy, a ze podrozowalysmy juz wtedy przez jakis czas spodziewalysmy sie, ze konieczne bedzie pozniej dac mu napiwek za mila pomoc. Dotarlismy do kas, wyciagnelysmy z kieszeni 10 rupii i chcialysmy dac naszemu nowemu koledze, ktory spojrzal na banknot i niesmialo spytal czy moze nam wyczyscic buty. Odmowilysmy, a nasz kolega..... poszedl sobie!!!!!! a my stalysmy pod kasami nieco oslupiale z 10rupiowym banknotem w reku...
Po jakims czasie nasz kolega zjawil sie w poczekalni kolejowej i zaczelismy rozmawiac. Widac po nim bylo, ze jest biedny, wiec spytalysmy czy nie mialby ochoty na cps do jedzenia. Odmowil, ale jego oczy patrzyly lapczywie w kierunku stoiska z chipsami i coca-cola. Nie pytajac po raz drugi kupilysmy mu chipsy i coca-cole i siedzielismy sobie przez chwile razem bawiac sie i rozmawiajac. W pewnej odleglosci od nas siedzial jeszcze jeden chlopiec i staruszka (ktora pewnie miala nie wiecej niz 50 lat, a wygladala na prawie 90), ktorzy wygladali na mieszkancow dworca. Nasz kolega powiedzial ze to jego dobrzy przyjaciele i czy nie moglybysmy kupic im herbaty. Nie chcialo nam sie wstawac z miejsca,m wiec cala trojka dostala 10 rupii i udala sie w kierunku stoiska z herbata.
Nasz pociag byl poznym wieczorem, musialysmy czekac na nego kilk godzin, ale byl to barzo przyjemny czas. Siedzialysmy sobie na peronie my 2, nasze 2 plecaki, a obok nas nasz kolega czyscibut i jego przyjaciel - chory na polio zebrak z tak powykrecanymi konczynami, ze poruszal sie jak pajak na czterech nogach. Zartowalismy, jedlismy chipsy bananowe, chlopcy spiewali piosenki i tych kilka godzin do przyjazdu pociagu minelo nam jak pare minut.

Chlopcow takich jak ten, ktorego spotkalam jest tysiace. Nigdy nie chodzili do szkoly. Sa czesto bici przez mafie, ktora odbiera im pieniadze. Wiekszosc z nich nie dojada, wielu nie ma rodzicow, albo uciekli z domu. Spia gdzies w poblizu stacji, czesto w szparze pomiedzy szynami a peronem kolejowym. Zdarza sie czesto, ze sa gwalceni przez innych starszych i silniejszych mieszkancow dworca. Nigdy nie wiem jak sie zachowac wobec tych dzieci, ktore tak na prawde sa o wiele bardziej dorosle i samodzielne niz ja. Nie pochwalam dawania zebrakom pieniedzy, ale bardzo czesto jesli tylko moge dam cos do jedzenia, kupie lody, zrobie zdjecia (tak - dzieci dworcowe czesto same prosza zeby zrobic im zdjecia, ogladaja sie potem na wyswietlaczu aparatu cyfrowego i sa cale szczesliwe, ze przez chwile moga sie z kims pobawic), chwile porozmawiam.
Kazde spotkanie z takim dzieckiem sprawia, ze zdaje sobie sprawe z tego jak wiele tak na prawde mam, a jak malo moglabym miec... i zawsze kiedy jestem na dworcu w Amritsarze mam nadzieje, ze chlopiec ktorego wtedy spotkalam zyje, ze moze nie mieszka juz na dworcu, ze moze ktos zapisal go do szkoly...

Zycie jest jak Czerwony Fort w Agrze...

2010-01-31T08:53:00.000-08:00

Zycie jest jak Czerwony Fort w Agrze........ Nigdy nie wiesz, co zobaczysz za zakretem...

Slepa sciane....

Czasem otwarta przestrzen gdzies w oddali, a tuz przy tobie magiczne cienie...

Az nagle niespodziewanie wyloni sie przed toba Taj Mahal...

26 Stycznia - Republic Day

2010-01-25T19:28:00.000-08:00

26 Stycznia obchodzimy jedno z trzech indyjskich swiat panstwowych. (pozostale to Dzien Niepodleglosci 15 Sierpnia i Gandhi Jayanti - urodziny Gandhiego 2 Pazdziernika)
Mimo, ze Indie staly sie niepodleglym krajem 15 Sierpnia 1947 roku, to az do 26 Stycznie 1950 nie mialy wlasnego systemu prawnego ani odrebnego rzadu - system prawny oparty byl na nieco zmienionym Government of India Act z 1935 roku, krol Jerzy VI byl glowa panstwa, a Lord Mountbatten Gubernatorem Generalnym. Od momentu odzyskania niepodleglosci rozpoczeto prace nad stworzeniem przyszlej kostytucji niepodleglych Indii. Do tego celu powolano specjalny komitet, na czele ktorego stal Bhimrao Ramji Ambedkar. 21 Stycznia 1950 odbyly sie wybory w wyniku ktorych Rajendra Prasad zostal pierwszym Prezydentem Indii, a w piec dni pozniej zostala uchwalona konstytucja Indii.

Dr Ambedkar (1891 - 1956) jest postacia bardzo ciekawa. Urodzil sie w bardzo ubogiej rodzinie niedotykalnych i cale swoje zycie poswiecil na zwalczanie stygmy niedotykalnosci i przeciwstawianie sie domnacji wyzszych grup spolecznych we wszelkich sferach zycia spolecznego. Byl on jednym z pierwszych niedotykalnych, ktoremu udalo sie zdobyc wyzsze wyksztalcenie. (znow dygresja - dzis nawet zdarza sie czasem, ze w malych wioskach w szkole panuje segregacja kastowa, mimo ze dyskryminowanie religijne czy kastowe jest sprzeczne z podstawowymi zalozeniami konstytucji, ktora mowi o prawie do rownosci) Zdobycie jakiegokolwiek wyksztalcenia bylo na prawde nie tylko sukcesem dla niedotykalnego, ale takze dowodem ogromnej determinacji i sily woli. Mlody Ambedkar nie mogl przebywac w klasie razem z innymi uczniami, lekcji czy wykladow wysluchiwal siedzac na szkolnym korytarzu, czy zagladajac przez okno. Nie mogl nawet napic sie wody ktora pili inni uczniowie. Jako lider ruchu zwalczajacego niedotykalnosc przeprowadzil on szereg marszy podczs ktorych domagano sie rownouprawnienia dla niedotykalnych w tak przyziemnych i ludzkch kwestiach jk np. mozliwosc korzystania z publicznych zrodel wody pitnej. Pod koniec swojego zycia Ambedkar zainteresowal sie zywo Buddyzmem i uznl, ze jest to religia, ktora umozliwia niedotykalnym normalne funkcjonowanie w ramach indyjskiego spoleczenstwa. W 1956 wraz z okolo pol miliona!!! swoich zwolennikow przyjal on Buddyzm.

Wrocmy jednak do Dnia Republiki. Przyznam sie wam, ze nie jest to moje ulubione swieto. Dzien Republiki kojarzy mi sie zawsze z ogromnymi korkami na ulicy - w Delhi co roku organizowana jest parada, ktora ogladaja dygnitarze i zaproszone glowy stanu (w tym roku glownym gosciem jest Prezydent Korei Poludniowej), a proby tejze parady, ktorej trasa wiedzie niemal przez pol miasta (no dobrze, bede obiektywna - przez pol centrum), rozpoczynaja sie na kilka dni wczesniej, co powoduje niesamowity chaos komunikacyjny.
Aby obejrzec parade trzeba kupic specjalny bilet, podc swoje dane osobowe, zeby policja mogla sprawdzic czy jestesmy potencjalnymi terrorystami, wstac wczesnie rano, zeby dojechac na miejsce i przejsc przez kordon zabezpieczen i kotroli, a potem ogladac jak przed naszymi oczami przesuwa sie kordon zlozony z wojska, artystow z roznych stanow, dzieci ze szkol itd. Pamietam jeszcze pochody pierwszomajowe, wiec idea parady nie rzuca mnie na kolana (i powiem wam szczerze, mimo ze niektorzy mnie teraz wytkna palcem, ze uwilbialam pochod pierwszomajowy dzieki pewnemu papierowemu kwiatkowi, ktory dostalam do niesienia podczs takiego pochodu... dla mnie byl to przemily spacer pozbawiony zupelnie jakichkolwiek politycznych podtekstow).
Poza tym zawsze mam wrazenie, ze zamiast wydawac mase pieniedzy na publiczne udowadnianie, ze Indie sa krajem swietnie prosperujacym, podczas gdy wiekszosc spoleczenstwa zyje ponizej linii biedy, gdy wielu rolnikow popelnia samobojstwa bo nie sa w stanie splacic porzyczek zaciagnietych w bankach czy u krwiopijczych prywatnych profesjonalnych "porzyczaczy pieniedzy", gdy wiele osob wciaz nie umie czytac i pisac, gdzie w urzedach kwitnie korupcja itd jest troche nieetyczne (kilka lat temu pojawila sie kampania India is shining, (Indie swieca=swietnie sie rozwijaja, ktora zostala przechrzczona przez mlodych dzialaczy India is whining, Indie skowycza). Wolalabym, zeby rzad ufundowal raczej nowy szpital, albo szkole na wsi.
Prosze mnie teraz nie posadzac o przedstawianie Indii jako kraju zacofanego i ubogiego. Indie sa bardzo rozwiniete, z najnowoczesniejsza technologia, ogromnymi firmami itd. ale z drugiej strony istnieja tez inne Indie, ktore mieszkaja w slumsach, albo spia na ulicy, z niedozywionymi dziecmi bez dostepu do edukacji itd. Zawsze mam wrazenie , ze kraj w ktorym mieszkam to tak na prawde 2 rozne kraje: Indie bogate i Indie biedne, ktore tak na prawde nigdy sie nie spotykaja i nigdy sie na wzajem nie moga zrozumiec...
Mimo wszystko HAPPY REPUBLIC DAY!

Zdjecia : Ambedkar z www.sikhspectrum.com
Parada z www.indianpublicholidays.com

Guru Shishya Parampara

2010-01-25T04:16:00.000-08:00

Guru Shishya Prampara to okreslenie tradycyjnego systemu nauczania, w ktorym uczen mieszka w domu swojego nauczyciela i wykonuje dla niego wszelkiego rodzaju poslugi od sprzatania, gotowania po czytanie na glos ksiag itd, a w zamian za to w wolnym czasie nauczyciel poswieci nieco swojego czasu na lekcje. Tak bylo przez wiele stuleci. Tak jest tez czesto i dzis.
Czasami zastanawiam sie czy ja tez naleze do tego systemu. Z jednej strony nie mieszkam u swojej nauczycielki tanca i place za swoje lekcje, z drugiej strony wiem, ze oczekuje sie ode mnie bezwzglednego posluszenstwa dotyczacego wszystkich sfer mojego zycia.
Stosunki miedzy uczniami, a nauczycielami sa czesto bardzo skomplikowane. Zdarza mi sie, ze wychodzi ze mnie moja Polska dusza i mam dosc! Jak byscie zareagowali gdyby ktos nie pozwalal wam wychodzic na ulice z rozpuszczonym wlosami? (bo pozadna indyjska kobieta powinna miec zawsze spiete wlosy) gdy na wspolnym wyjezdzie nie mozecie zjesc posilku wtedy kiedy macie na to ochote, tylko musicie czekac, az wasz nauczyciel zglodnieje? gdyby ktos mowil wam, ze nie powinniscie pracowac jako krytyk w gazecie? (moja kolezanka rzucila prace, bo jej guru ji byla przeciwna temu co robi)
Z drugiej strony wiem tez, ze jesli bede miec jakies problemy to bedzie to osoba do ktorej moge sie zwrocic po pomoc zarowno finansowa jak i wszelka inna. Wiem tez, ze wiele z nkazow/zakazow wzgledem uczniow wynika w duzej mierze z troski o nich. Moja szafa peka w szwach od sari i dupatt, ktore sa prezentami od mojej nauczycielki.
Jestem niezmiernie wdzieczna mojej Guru ji za to, ze wbila we mnie nawyk chodzenia w sari na wszystkie wystepy tanca klasycznego - "jesli chcesz, zeby postrzegano cie jako tancerke klasyczna, to musisz sie tak prezentowac". Pamietam tez jak kiedys powiedziala, ze jest bardzo surowa w stosunku do swoich uczniow, bo nie chce zeby ktokolwiek sie z nich smial. To samo dotyczy zajec z tanca - nigdy nie zdarzylo mi sie slyszec pochwaly, zawsze tylko nagany za bledy popelnione w trakcie tanca ( o niektorych pamieta nawet latami), bo ona jako nauczyciel widzi zawsze sznase na jakas poprawe, nigdy nie jest do konca usatysfakcjonowana tym co widzi.

Jakis czas temu sama zaczelam miec swoich uczniow. Czesc z nich to dzieci - slodkie dziewczynki 7-15 lat (plus kilka wyjatkow w wieku 20 +). Dla tych dzieci jestem Didi (starsza siostra) i przyznam sie wam, ze uwielbiam patrzec na to jak sie rozwijaja nie tylko w tancu, ale tez jak rozwijaja sie jako ludzie. Nigdy nie wymagalam od zadnej z nich, zeby witaly mnie w tradycyjny sposob dotykajac stop, tak jak wita sie nauczyciela, rodzicow czy inna osobe godna naszego szacunku. To one same chcialy namowione przez swoje mamy, ktore uwazaly, ze uczenie sie tradycyjnego tanca zobowiazuje do takiego wlasnie zachowania.
Inni moi uczniowie to mlodzi mezczyzni (20 + ), ktorych ucze w instytucie teatralnym w Himachal Pradesh. Od niektorych z nich jestem niewiele starsza, ale nawet dzis kiedy juz nie sa moimi uczniami ciagle zwracaja sie do mnie "mam". Wiem tez, ze moge prosic ich o wiele roznego rodzaju przyslog, a oni nie moga mi odmowic. Z kazda grupa mieszkalam razem przez 2 lub 3 tygodnie. razem jedlismy, smialismy sie, wymenialismy doswiadczeniami. Kazdego z nich udalo mi sie poznac, wysluchac histori jego zycia, sprobowac odpowiedziec na setki pytan o przyszlosci jaka maja wybrac, pracy itd. Gdybym spotykala sie z nimi tylko 2 razy w tygodniu na zajeciach nie udaloby mi sie ich tak dobrze poznac.
aha, zeby nkt sobie nie pomyslal zbyt wiele - ja sie nie uwazam za Guru. Guru to czlowiek o przeogromnej wiedzy, czlowiek, ktory potrafi poprowadzic swoich uczniow kiedy sie zgubia i wskazc im wlasciwa droge. Bycie Guru to nie tylko ogromna wiedza, ale i ogromna odpowiedzialnosc za zycie drugiej osoby. Mysle, ze w swoim zyciu spotkalam 3 Guru:
Pana Witolda Lucznika - nauczyciela fizyki w moim liceum,
SP mgr Andrzeja Lugowskiego - wykladowce Sanskrytu na wydziale indologii,
Dr hab. Bozene Sliwczynska - wykladowce Sanskrytu, Bengalskiego i najwiekszego w Polsce specjliste od teatru Kutiyattam i Indyjskich sztuk performatywnych, dzieki ktorej jestem kim jestem i robie to co robie.

Czekanie

2010-01-23T03:28:00.000-08:00

Indie sa dla mnie czesto miejscem oczekiwnia. Oczekiwania na wszystko i we wszystkich wymiarach tego slowa. Teraz siedze w domu i czekam na szklarza. Okno mialo byc zrobione w poniedzialek, najpozniej we wtorek. Wczoraj (piatek) w koncu zjawil sie pan szklarz! I to az 2 razy! Oba razy zmierzyl sobie okno i poszedl, a ja siedze teraz w zimnym pokoju i czekam...
Czekam tez zawsze cierpliwie w kolejce. W kolejce dowolnej: w kolejce do zrezerwowania biletu kolejowego (przecietnie okolo pol godziny), w kolejce w FRRO (Foreign Regional Registration Office) zeby przedlozyc wize/zarejstrowac pobyt itp. (kolo 4-5 godzin), w kolejce zeby wejsc na targi na Pragati Maidan (kolo pol godziny).
Czekam na moje kolezanki z klasy i nauczycieli. Jesli zajecia maja sie zaczac o 10 to jest duza szansa, ze o 10 w szkole zjawie sie tylko ja. Reszta zacznie sie zjawiac kolo 10.30. Jesli umawiamy sie na probe na 14.00 to wiem, ze kolo 14 moge spokojnie siedziec w mojej ulubionej dhabie i pic herbatke i spokojnie pojsc do Triveni kolo 14.15. Ostanio znudzilo mi sie czekanie, wiec chodze na herbatke :)
Czekam czasem na pociag kiedy musze pojechac gdzies poza Delhi. Teraz np. jest codziennie mgla w zwiazku z czym pociagi maja opoznienia kolo 8 - 10 godzin.
Czekalam tez cierpliwie na moj dyplom ukonczenia studiow, ktory w koncu dostalam po 2 latach czekania :)
W Indiach czeka sie tez na to zeby odrodzic sie w lepszej grupie spolecznej dzieki owocom dobrych czynow popelnionych przez nas w tym zyciu. (Chociaz Bhagavad Gita, jedna z najwazniejszych ksiag Hinduizmu uczy, ze nalezy dzialac nie myslac o owocach naszych czynow).
Czekam tak sobie i czekam.... Moze w koncu jutro pan szklarz sie nade mna zlituje?

Ps. Wlasnie przyszedl pan powiedziec, ze jest mu bardzo przykro ale okno bedzie zrobione dopiero jutro. i co??? i przybilam sobie zamiast szyby szmatek gruba i przezyje jakos noc z temperatura 7 stopni na dworze. jutro od rana znow bede czekac na szklarza.
Ps. 2. jest juz niedziela wieczor, a okna wciaz nie ma. do szmaty w oknie dolaczyla papierowa torebka i juz da sie wytrzymac w pokoju. moze jutro wieczorem bedzie okno????? poczekam sobie :)
Ps. 3 Poniedzialek - smierc w rodzinie pana szklarza. Okna wciaz nie ma, chyba jak juz w koncu bedzie to az sie dziwnie z nim poczuje.

Autobus kontra Metro

2010-01-20T06:29:00.000-08:00

Po osmiu latach codziennego jezdzenia autobusami po Delhi mozna byc zmeczonym. Oj wierzcie mi, ze mozna....
Po pierwsze cos takiego jak rozklad jazdy nie istnieje w zwiazku z czym na autobus mozna czekac dowolnie dlugo - od 2 minut do 45, po ktorym to czasie wsciekly i zdesperowany czlowiek postanawia wydac jednak nieco wiecej pieniedzy i pojechac auto riksza (i BLAGAM!!!!!! w Indiach nie uzywa sie wobec riksz okreslenia tuk-tuk, tak mowi sie na riksze w Tajlandii). Jeden z moich pierwszych dni w Indiach tak sie wlasnie zakonczyl - czekalam i czekalam na przystanku na autobus, ktory jak sie potem okazalo jezdzil na tej trasie tylko 2 razy dziennie!!!!
Po drugie tlok i scisk. Indyjskie autobusy sa malo ergonomiczne, chociaz LONG LIVE LADIES SEATS!!!!! :) czesc miejsc w autobusie (po lewej stronie) jest zarezerwowana dla kobiet, wiec jesli siedzi tam jakis pan mozna grzecznie popukac go w ramie i poprosic, zeby ustapil nam miejsca. jesli jest mily to wstanie, jesli nie - mozna poprosic konduktora zeby wsparl fizycznie nasze pacyfistyczne prosby.
Po trzecie eve teasing, czyli zaczepki, macanki i inne tego rodzju przyjemnosci ze strony plci przeciwnej. Cale szczescie kilka lat temu rzad postanowil przeprowdzic kampanie przeciwko molestowaniu w srodkach komunikacji i w calym miescie rozwieszone byly wielkie plakaty z graczami krykieta (chyba nigdy nie zrozumiem w pelni tej gry) nawolujacymi panow do przyzwoitego zachowywania sie wzgledem kobiet. Kampania zakonczyla sie ogromnym sukcesem i wierzcie mi, ze eve teasing w autobusch to juz sprawa przeszlosci. (gdyby tak jeszcze ktos wreszcie przeprowadzil skuteczna kampanie oduczajaca panow publicznego siusiania na ulicach to na prawde Indie poszlyby o krok do przodu).
Musze byc jednak sprawiedliwa - jezdzenie autobusami ma tez swoje przyjemne strony:
Przyznam sie wam, ze mam pena fantazje autobusowa...... Otoz w Delhijskich autobusach z tylu przy okienku siedzi zawsze pan konduktor ktory puka moneta w szybe dajac znak kierowcy zeby jechal albo sie zatrzymal i na kazdym przystanku wykrzykuje glosno trase jaka autobus bedzie jechac. Chcialabym kiedys usiasc sobie tak przy szybie z moneta w reku i " Bhogal, Ashram, Nizamuddin....."
Poza tym jesli czesto podrozujemy tym samym autobusem to pan kierowca zatrzyma sie dla nas nawet tam gdzie nie ma przystanku. (co czasem moze tez byc problematyczne, bo tysiac razy musialam nagle na srodku ulicy tlumaczyc panu konduktorowi, ze ide wlasnie na spacer, a nie jade na zajecia na Mandi House :) )
Musze tez dodac, ze od roku po Delhi jezdza piekne zielone (zwykle) i czerwone (klimatyzowane) autobusy niskopodlogowe!!!!!! My Delhijczycy jestesmy z nich na prawde dumni!!!!!! Ale jeszcze bardziej jestesmy dumni z naszego pieknego, nowego,czystego i nowoczesnego metra!!!!

Mandi House

2010-01-20T04:13:00.000-08:00

Mandi House to chyba moje ulubione miejsce w Delhi. (no dobra, jedno z ulubionych) mysle, ze jesli ktos chcialby stworzyc mape kulturalna delhi, to Mandi House (niewielkie rondo w poblizu CP i India Gate) byloby najwazniejszym punktem na tej mapie:
National School of Drama - czyli tutejsza panstwowa wyzsza szkola teatralna a takze zespol teatralny przy niej dzialajacy (jesli ktos ma ochote wybrac sie na spektakl, to goraco polecam przedstawienia studenckie, ktore wedlug mnie sa ciekawsze i bardziej nowatorskie niz te wystawiane przez repertory),
Kamani Audytorium - jedno z najwiekszych audytoriow w Delhi, gdzie niemal codziennie odbywaja sie spektakle teatralne/koncert/recitale taneczne/festiwale (ZA DARMO!!!!!!! tak, tak prosze panstwa - w Delhi wiekszosc (90 %) wydarzen kulturalnych jest darmowa),
Sri Ram Bharatiya Kala Kendra - instytut ksztalcacy mlodych spiewakow, muzykow i tancerzy,
Kathak Kendra - ukryta w przepieknym kampusie NSD szkola dla tancerzy kathaku (uczy tu Rajendra Gangani, ktory moim zdaniem jest jednym z najwspanialszych tancerzy tego stylu),
Triveni Kala Sangam - miejsce, w ktorym spedzilam wiele lat swojego zycia jako uczen bhratanatyam i seraikella chhau, a takze jako nauczyciel bharatanatyam, w triveni mozna tez uczyc sie odissi, spiewu, gry na flecie, obejrzec wystawy obrazow lub fotografii, pouczyc sie fotografii, rysunku, rzezby itd. a wieczorem obejrzec wystep taneczny w tamtejszym audytorium, czy tez zjesc obiad, lub napic sie herbaty w tamtejszej kantynie, ktora uchodzi za jedna z piekniejszych w okolicy,
Sahitya Akademi - moja ukochana biblioteka, gdzie znjduje sie wiele ciekawych ksiazek po angielsku i w innych jezykach uzywanych w Indiach,
Lalit Kala Akademi- zespol kilkunastu galerii i biblioteka poswiecona sztukom wizualnym,
Sangeet Natak Akademi - siedziba organizcji zajmujacej sie promocja sztuk performatywnych, maja tez mala biblioteke (tylko na miejscu).
Jest tez piekna plenerowa scena - Meghadoot (od nazwy poematu Sanskryckiego poety Kalidasy, V AD), gdzie pod rozlozystym drzewem odbywaja sie spektakle sztuk roznych,
LTG audytorium, nieco mniej znane audytorium, z wlasnym zespolem teatralnym Little Theater Group,
Sri Ram Center- kolejne audytorium z zespolem teatralnym, a takze 2letnia szkola teatralna (ale wierzcie mi - nic to w porownaniu z NSD, tylko o tym cicho sza.....),
jeszcze tylko FICCI audytorium, Sapru House..... uffffff.... nie mam juz sily pisac, tyle tego jest....
Koncze juz ten spis encyklopedyczny :)
tak na prawde, to chcialam napisac o tym, ze panuje tu niesamowita atmosfera - niemal wszyscy sie znaja, a jesli sie nie znaja, to na pewno maja wspolnych znajomych lub nauczycieli :) Jedno z miejsc, gdzie starzy bywalcy wymieniaja sie doswiadczeniami jest BM Snacks - Dhaba przy Safdar Hashmi Maarg, tuz obok SRC. Jej przemily wlasciciel (niemalze poliglota - zmusil mnie, zebym go nauczyla mowic dzien dobry, jedna herbata i dziekuje na wypadek gdyby zawital tu jeszcze ktos z Polski) niemal caly dzien spedza siedzac pod drzewem na plastikowym krzesle i przypalajac z ogromnej fajki wodnej :) Niektorzy uwazaja, ze zeby zostac artysta nalezy przynajmniej raz zjesc tutejsze Aloo Paranthy (placki nadziewane ziemniakami). Jesli kiedys tu zawitacie przyjrzyjcie sie uwaznie twarzom klientow - wielu z nich pojedzie do Bombaju probowac swoich sil w filmie. Kto wie - moze patrzycie wlasnie na przyszle gwiazdy?
Jesli macie ochote na indyjska wersje chinskiego jedzenia, to sprobujcie koniecznie crispy potato w budce o nazwie Turant, niedaleko Triveni.
Jednym slowem moi drodzy - jak bedziecie w delhi, to otworzcie rano gazete i sprawdzcie co akurat dzieje sie ciekawego w miescie i pedzcie wieczorem na Mandi House. :) pewnie sie spotkamy ;)

Twarze Indii...

2010-01-13T09:16:00.000-08:00

Ganga Bhabi.......

Czasem zastanawiam sie nad tym czym sa dla mnie Indie, co sprawia, ze wciaz chce tu byc, ze codziennie chce poznawac nowe rzeczy, stawac przeciw nowym wyzwaniom itd.
Jedna z twarzy Indii, ktore bede pamietac jest twarz Gangi Bhabi. Zawsze usmiechnieta, serdeczna, pelna zycia mimo otaczajacej ja biedy. Kiedy pracuje w polu z przewiazana na czole Dupatta wyglada jak kolorowy kwiat wsrod zielonych lisci...
Wlasciwie to nie wiem czemu akurat ona tak bardzo ujmuje mnie swoja osoba. W zasadzie nie ma w niej nic szczegolnego, ale to moze wlasnie o to chodzi, o ta prostote.
Ganga Bhabi mieszka po drugiej stronie doliny, na przeciwko szkoly teatralnej gdzie czasami ucze chhau. Codziennie rano ma do przejscia trase kolo 40 minutowa, (najpierw w dol zbocza, a pozniej wspinaczka na gore) zeby dotrzec do naszej siedziby i zaczac prace na polu. Codziennie chlopcy prosza ja zeby przygotowala dla nich jakies dobre rzeczy i kazde jej przybycie to zapach swierzych paranth, czy innych przysmakow, a ja zawsze czekam na skarby, ktore po kryjomu wyciagnie spod swojego swetra - skradzione z drzewa guavy, orzechy, mango :)

Dom Gangi Bhabi ujmuje mnie bardzo swoja prostota. Na srodku podworza znajduje sie maly oltarzyk, duza wyranda, na ktorej zycie toczy sie przez caly dzien. 2 pieknie pomalowane pokoje, telewizor jako glowny sprzet domowy. Kuchni wlasciwie nie ma, kuchnia to mala gliniana lepianka, a zaraz obok niej znajduje sie pomieszczenie gdzie leza leniwie 2 krowy. (tu mala dygresja, ostatnio z okien metra przygladalam sie z gory slumsom ktore sa niedaleko yamuny i uderzylo mnie bardzo to, ze nawet w slamsach na dachach zrobionych z plastikowych palet znajduja sie setki anten satelitarnych... XXI wiek jest prawdziwym wiekiem mass communication)

dziekuje ci za fioletowy sweter, ktory dla mnie zrobilas na drutach, za skradzione z pola guavy i mango i za twoj usmiech... za spokoj, za radosc, za to jak zagladsz przez okno kiedy ucze nowych krokow, za pyszne parathy, ktore robisz dla mnie, zebym przytyla. dziekuje ci za to, ze kazdy wyjazd do Mandi jest dla mnie wyjazdem do "mojego miejsca".
Gandhi mowil, ze prawdziwe Indie sa w wioskach... mial racje.

Lohri....

2010-01-13T08:50:00.000-08:00

Jest srodek zimy. W tym roku zima na prawde bardzo daje sie wszystkim w Delhi bardzo we znaki. Moj ukochany festiwal teatralny musia zrezygnowac z organizowania spektakli na scenie plenerowej z powodu zimna. Wiele szkol jest zamknietych, zeby dzieci nie pomarzly. Moje palce na zajeciach z tanca sa wyjatkowo sztywne, a kazdy krok bosych stop na zimnej podlodze jest na prawde bolesny. Poranne umycie zebow i twarzy to prawdziwy wyczyn (przypominam wam kochani, ze w Indiach nie mamy w kranach cieplej wody, tylko grzalke wielkosci mojego przedramienia, ktora sie wstawia do wiaderka). Leze w lozku, obok mnie, a raczej na mnie wygrzewaja sie koty, za oknem slychac piosenki i smiech dzieci bawiacych sie na ulicy....
Dzis polnocne Indie, glownie w Punjabie, obchodza swieto Lohri. Swieto to oznacza koniec najzimniejszych dni roku (wierzcie mi, chyba jeszcze nigdy nie czekalam no to swieto tak jak w tym roku). Na ulicach rozpala sie ogniska, do ktorych wrzuca sie ofiary dla boga ognia - popcorn, orzeszki ziemne, gudh (lepka slodka kostka zrobiona z przetworzonej trzciny cukrowej), sezam. To czego sie wrzuci do ognia rozdaje sie znajomym i rodzinie w ramach prasadu (uswiecony pokarm). Cale rodziny i grupy znajomych stoja przy ogniskach i spiewaja piosenki. W Punjabie zawze podcas tego swieta spiewa sie wesy ku czci Dulla Bhatti - bandyty muzulmanina, ktory rabowal bogatych, a pomagal biednym.
To bardzo mile przygladac sie swietujacym ludziom. Mam nadzieje, ze teraz po Lohri dni stana sie nieco cieplejsze. Wierzcie mi - zima w Delhi potrafi byc czasem duzo bardziej uciazliwa niz ta Polska.
Chowam sie pod moje 2 koce i spiwor....

Paneer, czyli Indyjski ser do wszytkiego

2010-01-10T08:20:00.000-08:00

To dla Renaty :)

W daniach indyjskich z polnocy Indii bardzo bardzo popularnym skladnikiem (i baaaardzo pysznym) jest bialy ser, zwany Paneer. Sam w sobie nie ma on zbyt wiele smaku, ale jest swietnym dodatkiem do roznych sosow poniewaz nasiaka ich aromatem (czy tak sie mowi po polsku?). Uzywa sie go rowniez do robienia slodyczy.
Paneer jest inny niz nasz bialy ser, a juz na pewno rozni sie on djametralnie od to-fu, ktory raczej kojarzy mi sie z kuchnia chinsko-wietnamska. Smakosze dan kuchni indyjskiej nie powinni sie smucic tym, ze paneeru nie mozna kupic w polskich sklepach - mozna go baaardzo latwo zrobic w domu:

Idziemy do sklepu i kupujemy mleko i kwasek cytrynowy. Mleko kupujemy jak najtlustsze i UWAGA! nie zadne tam UHT i inne super poprzetwarzane sprawy, tylko najzwyklejsze mleko z torebki foliowej. Kwasek cytrynowy kupujemy dowolny.
Wlewamy mleko do garnka i wstawiamy na gaz. Kiedy mleko zacznie sie gotowac nalezy dodac do niego kwasek cytrynowy (niezbyt duzo, jakies pol lyzeczki - lyzeczke na litr mleka). Po dodaniu kwasku w naszym garnu woda zacznie sie oddzielac od sera. Mieszamy wszystko kolo 2 minut, poczym przelewamy przez sitko wylozone muslinowa sciereczka - ser zostanie na sciereczce. Z zawinietego w muslin sera nalezy odcisnac resztki wody i nieco ser"uprasowac" tzn nadac mu pozadzany ksztalt jednolitej kostki. Ser moczymy w zimnej wodzie przez 2 -3 godziny, a potem kladziemy na kolejne 2 godziny pod ciezkim przedmiotem wlasnie w celu sprasowania. Teraz kroimy ser na kawalki i gotowe.

Smacznego :)

Filip z Konopii vel Rama z Ayodhyi part2

2010-01-08T08:21:00.000-08:00

Witam po przerwie, mam nadzieje, ze wszyscy zadowoleni z przerywnika muzycznego i przerwy na reklame.
Wracamy do naszego glownego bohatera:

Po odejsciu z Ayodhyi Rama, Sita i Lakshmana zyli sobie zgodnie w lesie. Zylo im sie nie najgorzej, wszyscy byli dla nich zyczliwi itd. Jednak wszyscy juz wiemy, ze sielanka nigdy nie moze trwac wiecznie, wiemy tez, ze kobiety sa zawsze przyczyna nieszczescia rodu meskiego (pamietacie - Ewa, Helena, a w Indiach Sita, Draupadi).
Tak sie zlozylo, ze w poblizu pustelni Ramy zjawila sie demonica Shurpanakha, siostra poteznego demona Ravany, ktory wladal Lanka (badz tez Cejlonu jesli ktos woli). Jak zapewne sie domyslacie nasz przystojny bohater sprawil, ze pod Shurpanakha kolana sie z zachwytu ugiely.... Oh, jakze on piekny pomyslala i postanowila sprobowac swoich sil.... nie, nie w zapasach ;)
Oh, piekny, wykrzyknela - spojrz na mnie, nie jestem w koncu taka ostatnia brzydula (rozumiecie, w Indiach niestety baaaaardzo czesto wartosc kobiety mierzy sie nie jej osobowoscia, a uroda) zostan ze mna tu w lesie i bedzie nam razem cudownie.....
Nasz bohaterspojrzal na zone i pomyslal, nie.... Sita jest jednak fajniejsza babka...... Sorry, Shurpa, ale nie jestem zainteresowany. Mam juz taka jedna mala, a z 2ma bedzie klopot, ale sprobuj z bratem, w koncu on jest prawie taki fajny jak ja.
Coz miala biedna Shurpanakha zrobic? Odwrocila sie na piecie, i poszla do Lakshmany. (doszla do wniosku, ze moze faktycznie nie warto sie uganiac za zonatym) Biedna... nie wiedziala, ze Lakshmana tez ma juz zone... (tak na prawde to malo osob pamieta o zonie Lakshmany - Urmili, ktora to zostawil w Ayodhyi)
Chlopaki zaczeli odsylac biedna demonice od jednego brata do grugiego. Shurpanakha w koncu nieco sie zdenerwowala i postanowila siegnac po srodki fizycznej perswazji, co niestety nie skonczylo sie dla niej najlepiej - Lakshmana obcial jej nos!!!! (zawsze jest mi bardzo szkoda Shurpanakhy - w zasadzie to nic zlego nie zrobila - zakochala sie, i w zasadzie to miala prawo sie zdenerwowac, bo bracia wysmiewali sie z niej odsylajac ja jeden do drugiego. Dlaczego musiala zostac ukarana???? To jest chyba dosc proste - w kulturze indyjskiej kobieta nie powinna sobie na "zbyt duzo" pozwalac, a juz na pewno nie powinna sobie pozwalac na otwarte pokazywanie, ze ktos ja pociaga. Poza tym kobieta nie powinna sama o sobie stanowic. Ma byc pod opieka ojca, meza lub syna. Nasza biedna Shurpanakha byla po prostu feministka lasu Dandaka i dlatego zostala ukarana).

A teraz moi drodzy pora na mala przerwe. Chyba nam sie zrobi z filmu serial. (indyjski, nie brazyliski) Hm..... serial juz byl, i to taki prawdziwy - zapomnialam wam powiedziec. Aktorzy, ktorzy grali w nim glowne postacie byli traktowani jak zywi bogowie. A w trakcie wyswietlania serialu ulice byly pusciutenkie..... (pamieta ktos "Niewolnice Izaure?" jesli tak to mozecie sobie wyobrazic).

Napisy koncowe:

Scenariusz - Valmiki
Rezyseria - Vishnu

Moje motto muzyczne....

2010-01-03T00:45:00.000-08:00

Pyaasa...... ye duniya agar mil bhi jaye to kya hai...

photo: kadr z filmu "Pyaasa"
Pamietacie "Dziwny jest ten swiat" Niemena? To tu macie indyjska wersje, ktora dla mnie jest rownie dramatyczna jak ta polska.... Poza tym jesli Nemen ma w sobie duzy element nadzieji na to, ze moze jednak da sie zyc, tak w filmie Guru Dutta piosenka ta jest zdecydowanie tej nadzieji pozbawiona....
Film Pyaasa to 1957 rok. Piekne slowa napisane w Urdu przez Sahira Ludhianvi, a dramatyczny glos nalezy do Mohammada Rafiego....
Jesli nie sluchaliscie, albo nie widzieliscie, to koniecznie zobaczcie teraz:

ye duniya agar mil bhi jaye to kya hai

Yeh Mehlon, Yeh Takhton, Yeh Taajon Ki Duniya, Ten swiat palacow, tronow i koron
Yeh Insaan Ke Dushman Samaajon Ki Duniya ten swiat spoleczenstwa wrogiego czlowiekowi
Yeh Daulat Ke Bhookhey Rawajon Ki Duniya, ten swiat rytualow spragnionych bogactwa
Yeh Duniya Agar Mil Bhi Jaye To Kya Hai. nawet jesli zdobede ten swiat to coz z tego

Har Ek Jism Ghayal, Har Ek Rooh Pyaasi, kazde cialo jest ranne, kazda dusza spragniona
Nigahon Mein Uljhan, Dilon Mein Udaasi, w oczach zmartwienie , w sercach smutek
Yeh Duniya Hai Ya Aalam-e-Badhawasi, czy to jest swiat, czy to jest swiat zamentu
Yeh Duniya Agar Mil Bhi Jaye To Kya Hai. nawet jesli zdobede ten swiat to coz z tego

Yahaan Ek Khilona Hai Insaan Ki Hasti, Tu zycie ludzkie to tylko zabawka
Yeh Basti Hai Murda Paraston Ki Basti, tu zamieszkuja tylko czciciele smierci
Yahaan Par To Jeevan Se Hai Maut Sasti, tutaj smierc jest tansza od zycia
Yeh Duniya Agar Mil Bhi Jaye To Kya Hai. nawet jesli zdobede ten swiat to coz z tego

Jawaani Bhatakti Hai Badakaar Ban Kar, mlodosc blaka sie bez celu
Jawaan Jism Sajtey Hain Bazaar Ban Kar, ozdobione mlode ciala na bazarze
Yahaan Pyaar Hota Hai Byopaar Ban Kar, tu milosc stala sie handlem
Yeh Duniya Agar Mil Bhi Jaye To Kya Hai. nawet jesli zdobede ten swiat to coz z tego

Yeh Duniya Jahaan Aadmi Kuch Nahi Hai, ten swiat, gdzie czlowiek jest niczym
Wafa Kuch Nahi, Dosti Kuch Nahi Hai, wiernosc, przyjazn tez sa nic nie warte
Yahaan Pyaar Ki Qadr Hi Kuch Nahi Hai, tu milosc nic nie jest warta
Yeh Duniya Agar Mil Bhi Jaye To Kya Hai. nawet jesli zdobede ten swiat to coz z tego

Jala Do Isey, Phoonk Dalo Yeh Duniya. spal go, wyrzuc ten swiat,
Mere Saamne Se Hata Lo Yeh Duniya, zabierz go ode mnie
Tumhari Hai Tum Hi Sambhalo Yeh Duniya, on jest twoj i zatrzymaj go sobie
Yeh Duniya Agar Mil Bhi Jaye To Kya Hai nawet jesli zdobede ten swiat to coz z tego

Filip z konopii vel Rama z Ayodhyi

2010-01-01T01:22:00.000-08:00

Rama to postać znana i zapewne bliska sercu każdego wyznawcy hinduizmu. Bohater idealny (czyżby??? ale o tym za chwilę) - wspaniały brat, idealny małżonek (ha ha ha... moi drodzy, przecież takich nie ma), sprawiedliwy władca, jednym słowem wcielenie wszelkich możliwych cnót. Wcielenie nie tylko cnót, ale i osoby - Rama to 7ma avatara, czyli zstąpienie na ziemię boga Vishnu.

A było to tak:

Dasharatha, władca Ayodhyi miał 3 żony - Kaushalyę, Kaikeyi i Sumitrę, ale żadna z nich nie wydała na świat potomstwa. Zdespreowany król odprawił specjalną ofiarę dla Agniego - boga ognia. Zadowolny Agni dał w prezencie Dasharatsze specjalny płyn, po zjedzeniu którego żony króla miały powić potomstwo. I tak Kaushalya urodziła Ramę, Kaikeyi Bharatę, a Sumitra Lakshmana i Shatrughnę. (Tak na prawde to cała historia zaczyna się duuużo wcześniej, kiedy to Vishnu obiecuje zstąpić na ziemię aby pokonać demona Ravanę).
Cała rodzina żyła sobie w błogości i szczęściu, bracia kochali się niezmiernie i wszystko było piękne.
Kiedy nasz główny bohater nieco podrósł udał sie na wycieczkę do królestwa Mithili. Panował tam król Janaka, który kiedyś przy okazji orania znalazł w bruździe ziemi przepiękną dziewczynkę. Nazwano ją Sita, czyli bruzda. Tak się złożyło, że w momencie gdy Rama dotarł do siedziby króla Janaki odbywała się właśnie svayamvara Sity. Svayamvara to ceremonia podczas której dziewczyna samodzielnie wybiera sobie męża spośród młodych chłopców ubiegających się o jej rękę. (W ubiegłym roku mieliśmy w Indiach współczesną wersję svayamvary w postaci reality show, w którym Rakhi Sawant, skandalizująca gwiazdeczka bollywood, wybierała sobie przed kamerami męża. Para właśnie się rozstała). Aby zdobyć rękę Sity należało napiąć ogromny łuk. Nasz bohater pakował w dzieciństwie na siłowni, więc nie tylko napiął łuk, ale nawet go złamał. Hip hip hura!!! Niech żyje młoda para!!! Gorzko, gorzko itd.
Dalej wszystko jak w bajce - kwiatki, perfumy dla żony, modne ciuszki itd. Wszystko pięknie, ale do czasu......
Król Dasharatha postanawia przejść na emeryturę i odstąpić swoją korone komu? komu??? no pewnie, że naszemu bohaterowi. Ale nie będzie tak łatwo, bo do akcji wkracza podjudzona przez służącą mama Bharaty i zmusza Dasharathę, by ten dał królestwo jej synowi - Bharacie, a Ramę wygnał do lasu na 14 lat. Teraz nasępuje smutek, płacz i lament, bo jak wiadomo każdy dobry film bollywood zaczyna się sielanką, aby potem zaskoczyć widzów nagłą zmianą sytuacji.
Rama, Sita i zawsze wierny bratu Lakshmana odchodzą do lasu. Zrozpaczony Dasharatha umiera. Bharata, który biedaczysko nic nie wiedział o poczynaniach mamy, bo był na wakacjach u wujka postanawia podążyć za Ramą do lasu i błagać go o powrót do domu. Rama jest jednak nieugięty- musi wypełnić to co obiecał swojemu świętej pamięci tacie. Jest jednak miły dla brata i daje mu..... swoje sandałki (drewniane one były, ale podobno bardzo wygodne) aby brat mógł je postawić na tronie jako symbol panowania Ramy.

A teraz będzie intermission. Można iść i kupić popcorn.

Noworocznie.... Postanowienia noworoczne dla niezdecydowanych....

2009-12-31T08:15:00.000-08:00

31 grudnia to moment dobry do porozmawiania o upływie czasu, prawda? W końcu jutro początek nowego roku, czas na postanowienia wszelakie dotyczące tego co się zrobi/zarzuci/zmieni w przyszłym roku. Konkretnie co się zrobi/zarzuci/zmieni od początku przyszłego roku, tylko że początek przyszłego roku może oznaczać różne dni, czasem baaardzo odległe od naszego pojęcia początku roku.

Wyobraźcie sobie, że w Indiach do połowy dwudziestego wieku używano różnych kalendarzy, a rozbieżności dotyczące tego kiedy przypada który dzień były ogromne!! Czy to już wtorek? Czy to już czas na Divali??? Wyobraźcie sobie moi drodzy, że wasza rodzina obchodzi Wielkanoc w Marcu, a wedłóg kuzynów z drugiego końca Polski (jeszcze nie zdążyli wyemigrować do Londynu) przypada ona 2 tygodnie później!!! Problemów było mnóstwo, w związku z czym w1957 roku rząd Indii postanowił wprowadzić jeden tylko kalendarz dla calych Indii. Kalendarz ten znany jest jako Indyjski kalendarz narodowy, albo kalendarz ery Saka.
Nowy kalendarz wprowadzono do użytku 22 Marca 1957 roku, czyli 1 dnia miesiąca Chaitra roku 1879 ery Saka.

Kalendarz ten ma 12 miesięcy:
Chaitra 30/31 dni rozpoczynający się 21/22 Marca (w latach przestępnych ma 31 dni i zaczyna się 21 Marca)
Vaishaakh 31 dni rozpoczynający się 21 Kwietnia
Jyaishtha 31 dni rozpoczynający się 22 Maja
Aashaadha 31 dni rozpoczynający się 22 Cerwca
Shraavana 31 dni rozpoczynający się 23 Lipca
Bhaadrapad 31 dni rozpoczynający się 23 Sierpnia
Aashwin 30 dni rozpoczynający się 23 Września
Kaartik 30 dni rozpoczynający się 23 Października
Agrahayana 30 dni rozpoczynający się 22 Listopada
Paush 30 dni rozpoczynający się 22 Grudnia
Maagh 30 dni rozpoczynający się 21 Stycznia
Phaalgun 30 dni rozpoczynający się 20 Lutego

Indyjski kalendarz narodowy to kalendarz księżycowo-słoneczny, a rok 0 ery Saka przypada na rok 78 kalendarza gregoriańskiego. Zatem nasz rok 2010 to 1932 rok według kalendarza indyjskiego.

Warto też chyba wiedzieć, że żyjemy w kali yudze ostatniej yudze - erze/epoce obecnego świata. Według hinduizmu czas istnienia świata można podzielić na 4 epoki:

satya yuga bądź krta yuga trwająca 1 728 000 lat
treta yuga trwająca 1 296 000 lat
dvapara yuga trwająca 864 000 lat
kali yuga trwająca 432 000 lat

Satya yuga to "złoty okres" kiedy to światem rządzili bogowie, ludzie byli dobrzy i przestrzegali wszelkich zasad moralności, nie było chorób, zazdrości ani innych negatywnych emocji, a krowa dharmy (nie, nie napiszę tu "dzierżmy") stała na 4 nogach. To właśnie w tej epoce na ziemi przebywał bóg Vishnu w postaci Matsyi - ryby, Kurmy - żółwia, Varahy - dzika i Narsimhy - pół człowieka-pół lwa.
Treta yuga to początek upadku moralnego ludzkości. Krowa dharmy ma już tylko 3 nogi, A Vishnu zstąpiłna ziemi 3 razy, jako Vamana - karzeł, Parashurama - Rama z toporem, i Rama, bohater eposu Ramayana.
Dvapara yuga to czas daleszej degenracji społeczeństwa... Krowa podtrzymująca dharme ma już tylko 2 nogi(jeszcze nie tak strasznie, da sie ustać) ludzi zaczynają nękać choroby zarówno te fizyczne jak i te duchowe - zawiść, chęć zaspokojenia własnych egoistycznych pragnień itd. To czasw wielkiej wojny która rozegrała się na polach Kurukshetry i została opisana w drugim ( a w zasadzie to pierwszym) wielkim eposie indyjskim - Mahabharacie. Okres ten związany jest z postacią Krshny, kolejnej avatary boga Vishnu, a jego odejście ze świata ziemskiego i powrót do niebiańskiej siedziby to początek kolejnego, ostatniego już okresu - kali yugi.
Kali yuga zaczęła się 23 stycznia 3102 p.n.e. Jak wygląda wie każdy, wystarczy się rozejrzeć dookoła - wojny, bomba atomowa (tak tak moi drodzy, bomba atomowa zostala opisana jeszcze w Vedach :) ), głód, gwałty, pornografia itd., słowem Sodoma i Gomora. Nasza biedna krowa stoi już tylko na jednej nodze (jeśli ćwiczyła kiedyś pozycję drzewa, to pewnie równowagę ma niezłą, ale jeśli nie to biedna baaardzo się męczy). W kali yudze Vishnu odwiedził już ziemię pod postacią Buddy, ale przyjdzie jeszcze raz jako jeździec Kalki by ukarać ludzkość za jej niecne postępki, a ogromny deszcz zatopi cały świat.

Aco potem????? a potem moi drodzy cała zabawa zacznie się od początku, albowiem świat odradza się cyklicznie.

Ufff.... ale mi się rozpisało o kalendarzu i epokach, a miało być przecież miło o tym kiedy jak i gdzie obchodzi się nowy rok. Chyba jużdziś mi nie wyjdzie, ale spróbuje jutro z okazji 1 stycznia :)

A wam wszystkim w ojczyźnie - szalonego Sylwestra, ja idę się przytulać do kotów.

Występ Swapny Sundari

2009-12-30T07:27:00.000-08:00

Chyba nie ma lepszego sposobu na zakończenie roku niż obejrzenie świetnego występu.

Swapnasundari.

Nazwisko baaaaaardzo znane, ale niestety w Indiach bardzo często bywa tak, że występy tych najbardziej znanych nazwisk są dla mnie wielkim, ale to wielkim rozczarowaniem.
Kilka lat temu udało mi się zobaczyć występ Purvadhanashree - uczennicy Swapny Sundari, która urzekła mnie swoim wdziękiem. To było bardzo ciekawe przeżycie i od tego czasu bardzo chciałam zobaczyć występ jej guru.

Swapna Sundari i Purvadhanashree zajmują się propagowaniem bardzo mało znanej formy tańca indyjskiego - Vilasini Natyam. Vilasini Natyam to forma wywodząca się z tradycji tańca świątynnego wykonywanego przez Kalavantulu - świątynne tancerki ze stanu Andhra Pradesh. Jeśli ktoś z was zna się nieco na tańcu indyjskim, to mogę wam powiedzieć, że jest to jakby mieszanka wszystkich możliwych klasycznych stylów, no może z wyjątkiem Manipuri. Widziałam tam elementy Kuchipudi (chodzenie na palcach, charakterystyczne "kitatakadharikitatom" przypominające Salaam), Odissi (ruchy korpusu), Mohiniattam ( praca rąk i "płynące" wygięcia korpusu), Bharatanatym (linie geometryczne), nawet elementy Kathaku (obroty, i praca stóp).

To tyle tytułem wprowadzenia, a teraz wróćmydo dzisiejszego wieczoru. Wyobrażcie sobie, że na scenę wchodzi hm... właśnie niestety nie wiem ilo -letnia, ale na pewno ponad 60-cio letnia pani o figurze "słoniowatej". "słoniowatej" to nawet zbyt mało powiedziane, po prostu wygląda jak szafa.... i nagle zaczyna tańczyć....

Sam taniec jak tam taniec - wiadomo, że z wiekiem każdemu siada kondycja itd. ( no może z wyjątkiem prof. CV Chandrashekhara, słynnego nauczyciela z Kalakshetry (słynnej szkoły Bharatanatyam)) ale abhinaya....... CUDOWNA, NIESAMOWITA, UDERZAJĄCA, PIĘKNA, BOSKA....
Chyba dawno żaden występ nie sprawił mi tyle radości!
Przede wszystkim choreografia (jeśli w wypadku abhinayi można mówić o choreografii) oddawała nie tylko aspekt bhakti - czyli czczenia boga, ale była również pełna elementów ironicznych, kiedy np. tancerka kłóciła się z linga Śivy gdy ta nie chciała wysłuchać jej modlitwy; albo gdy próbowała podjudzić boga miłości, żeby wreszcie zmusił Śivę by ten obdarzył ją uczuciem. Dawno już nie widziałam na scenie tak prostej, a jednocześnie inteligentnej interpertacji utworu.
I ta niesamowita plastyczność dłoni, ich szybkość i miękkość...

Niesamowity wieczór....

Dobry koniec tego roku :)

Dla zainteresowanych - wywiad ze Swapną Sundari:

http://www.narthaki.com/info/intervw/intrv109h.html

Something personal - Memories...

2009-12-29T10:44:00.000-08:00

Somebody close to me, very close to me passed away recently. I was truly scared of going home after such a long time, and on top of that the occasion of the visit wasn't a very nice one. I was there, standing in front of the house looking into the window where she would always be standing so eager to kiss me when i enter home, or waiting for me in the middle of the night with, half sleeping in her armchair with a small lamp lit on the table next to her. Everything seemed so different without her. The whole house seemed to be empty. She was no longer there sitting all day laughing, or sometimes talking to herself. But somehow whenever i closed my eyes I could see her - I could see here there knitting, walking across the corridor, giving me vitamins to eat, eating while my cat (the one whose no more) tries to steal her food, sitting patiently when i change the bandage on her wounded breast, smiling, writing, watching tv....
So many things are there that we should try to remember, so many memories....
Somehow I never had this feeling that it's important to write a diary. I never needed to keep small small events of my life neatly segregated on the time axis. I tried a few times. I always failed. (I guess I'm trying again now but in a more informal and messy way) But still ther are thousands of minute things that turn into colourful paintings in my head...

Smell. Smell of vanilla, which always reminds me of one Christmas Eve when I was a small girl and of a tiny green coloured bear that smelt of vanilla. It was from a parcel that somebody sent to my grandma from Germany. Some old friends of hers. Who, I don't know, so I never actually had a chance of thanking them. Thank you now... I still love the scent of vanilla....
Taste. Taste of chocolate. Not a chocolate bar, but chocolate spread. I guess it was the first time in my life I was actually having chocolate spread. It was in a small round plastic container with a thick layer of some preservative oil on top. I was ten or eleven, in Biskra, Algeria.
Colour. Colour of the walls in my bedrom, well my bedroom in my brother's flat to be precise. We painted it together with P. I had blood on my hands when we were scratching the walls to get rid of the old paint. Recently I was thinking about P. a lot.
Things. Blue notebook. Bottle of wine. Earrings. Scarf. Key chain.
Dreams. When I was a child I often dreamt 2 nightmares. One was that I am a flea and a big old shoe is running behind me to crush me under its sole. The other one was that there are hundreds of stones just under my skin on my thighs. But there was also a nice dream. I could fly.... I could see the furniture of the room below me, I could fly in the park in front of our house.
Music. Dzem. Metro. Pink Floyd. Abida Parveen. Don MacLean.
Film. Out of Africa.
Thousands of small small things I'll try not to forget.

This one is in English for you both D. and S. :) Thank you for everything you always do for me.

Od czego by tu zacząć?

2009-12-27T08:54:00.000-08:00

Od czego tu zacząć? Początek to dylemat. Nie tyle dylemat związany z tym o czym pisać, ale raczej z tym w ktorym języku pisać. No bo jak można zdecydować się skoro do wyboru ma się jeden z pośród 1,652 języków (tak, tak proszę państwa, nikt źle nie przeczytał ani nie jest to "literówka", ani "cyfrówka" ;). Według spisu narodowego z 1961 roku w Indiach można wyróżnić 1,652 języki!!! Według kolejnego spisu przeprowadzono w 2001 roku 29 z tych języków jest używanych przez ponad milon osób każdy, a 122 przez więcej niż 10,000 osób.

..... a jeszcze do tego ojczysty język polski. :)

Nikt oczywiście nie wymaga, żeby przeciętny mieszkaniec subkontynentu indyjskiego znał je wszystkie, to byłoby chyba trudne do wykonania, ale faktycznie wiele osób posługuje sie już na początku swojego życia więcej niż jednym językiem.
Moja koleżanka ma tatę tamila, więc mówi po tamilsku, mama pochodzi z karnataki, a tam mówi się w kannada, sama koleżanka urodziła się na północy indii, a tu króluje język hindi, chodziła do szkoły z wykladowym angielskim, a jeszcze na potrzeby pracy nauczyła się niemieckiego (i jak to stwierdziła - nareszcie nauczyła się jakiegoś języka obcego ;) ) swoją drogą ciekawa jestem czy wyjdzie za mąż za kolegę z bengalu.... :)

W dodatku języki, którymi mówi się w Indiach należą do 4 grup językowych:
języki indo-aryjskie, ktorymi posługuje się 70% społeczeństwa, czyli około 700 milionów osób;
języki drawidyjskie, którymi posługuje się 22% ludności, czyli nieco ponad 200 milonów osób;
języki tybeto-birmańskie, którymi włada koło 6 milonów osób;
języki austro-azjatyckie, którymi posługuje się około 10 milonów osób,
oraz kilka języków izolowanych.

Hm... trochę to skomplikowane....

Na szczęście artykuł 343(1) indyjskiej konstytucji głosi, że Oficjalnym językiem Indii ma być Hindi zapisywane alfabetem Devanagari, a Angielski może być również używany w celach oficjalnych.

To tak, zeby ułatwić życie ludziom zmęczonym lingwistycznymi dylematami, ale hm... no tak... zapomniałam....
nie myślcie sobie, że w Indiach używa się jednego alfabetu. O nie, życie byłoby wtedy zbyt łatwe. Każdy wyjazd na południe Indii jest dla mnie wielkim lingwistycznym stresem, bo nie dość, ze nie mówię w żądnym z języków drawidyjskich, to jeszcze nie mogę sobie nawet przeczytać dokąd jedzie autobus itd.
Południe Indii to szlaczki, np:
தமிழ் அரிச்சுவடி tamiḻ ariccuvaṭi, czyli alfabet tamilski;
മലയാളലിപി, Malayāḷalipi, czyli alfabet malayalam;
Północ pisze "pod kreską", czyli w Devanagari (boskim alfabecie) देवनागरी, Devanāgarī;
bądź też "wężykiem" w alfabecie Nastaleeq نستعليق nastaʿlīq, który jest odmianą alfabetu perskiego i którym to alfabetem pisze się od prawej do lewej strony (to ta część północy i północnego zachodu, która wyznaje Islam i mówi w Urdu);
język pendżabski (bhale bhale Amritsar to LA ;) ) zapisuje się najczęściej alfabetem Gurmukhi ਗੁਰਮੁਖੀ, Gurmukhī;
w Bengalu używa się "znaków geometrycznych" oraz "sprzętów gospodarstwa domowego" (nigdy nie zapomnę literki śa, শ którą na zajęciach z języka bengalskiego nazywaliśmy potocznie "kaloryferem"), czyli alfabetu bengalskiego বাংলা লিপি Bangla lipi.

Ufff.... to chyba tyle, tak tytułem wstępu na tej stronie. Aż mnie głowa rozbolała od tego lingwistycznego galimatjasu :)

Na szczęście główna decyzja została podjęta - niech żyje język polski!!!! Jak to powiedziała kiedyś pewna znajoma pani "Pani Asiu, nie może pani zapomnieć o swoich Polskich korzeniach!" , więc nie zapominam. Będzie po polsku.